“Τη δικαιοσύνη επιδιώξτε…”

“Μάθετε το καλό να κάνετε, τη δικαιοσύνη επιδιώξτε, τον καταπιεσμένο βοηθήστε· το δίκιο αποδώστε στο ορφανό, υποστηρίξτε την υπόθεση της χήρας.”
-Ησαϊας 1:17

Ο Χριστιανός, οφείλει να είναι ενεργό μέλος της κοινωνίας. Οφείλει να επιδιώκει τη δικαιοσύνη, να δείχνει αλληλεγγύη και να υπερασπίζεται τους καταπιεσμένους, τους αδύναμους, τους ξένους, όλους αυτούς που κάποιοι τους εκμεταλλεύονται.

Ο Χριστιανός, οφείλει να είναι ενεργός στην προσπάθεια για την βελτίωση των συνθηκών ζωής των ανθρώπων που υποφέρουν.

Ο Χριστιανός, οφείλει να ζει μια ζωή θυσίας και αγώνα. Οφείλει να μην είναι ένας συστημικός ανθρωπάκος που θα νοιάζεται για τον εαυτούλη του, αλλά να αγωνίζεται για τις ανάγκες των πολλών. Οφείλει να παλεύει για την ανατροπή των αμαρτωλών αιτίων της κοινωνικής αδικίας.

“Το δίκιο μας νόμος…”

“Λαέ μου”, λέει ο Κύριος, “παιδιά διεστραμμένα ειν’ οι ηγέτες σου και εκμεταλλευτές που σε απομυζούν. Οι οδηγοί σου σε παραπλανούν… Αλίμονο σ’ εκείνους που θεσπίζουν νόμους άδικους και σ’ εκείνους που γράφουν αποφάσεις καταπιεστικές, για να στερήσουν τους αδύνατους από το δίκιο τους, και να αρπάξουν τα δικαιώματα των φτωχών του λαού μου, για να κάνουν τις χήρες λεία τους και για ν’ απογυμνώσουν τα ορφανά.”
–Ησαΐας 3:12· 10:1-2

Ανεργία, εκμετάλλευση, μειώσεις, εφεδρείες, μετατάξεις, απολύσεις, χαράτσια, κεφαλικοί φόροι, αδικία… Δεν πάει άλλο! Φτάνει ο καιρός μας!

“Στα εργοστάσια, και στα γραφεία, γιαπιά, ναυπηγία, πανεπιστήμια, σχολειά και στρατώνες, χωράφια και δρόμους, μες στις πλατείες, το δίκιο μας νόμος…”

Η ζωή μέσα στην πρώτη χριστιανική κοινότητα

Μέσα στην πρώτη χριστιανική κοινότητα της Ιερουσαλήμ “όλοι οι πιστοί ζούσαν σε έναν τόπο και είχαν τα πάντα κοινά· πουλούσαν ακόμα και τα κτήματα και τα υπάρχοντά τους, και μοίραζαν τα χρήματα σε όλους, ανάλογα με τις ανάγκες του καθενός” (Πράξ. 2:44-45, ΝΜΒ). “Όλοι όσοι πίστεψαν είχαν μία καρδιά και μία ψυχή. Κανείς δεν θεωρούσε ότι κάτι από τα υπάρχοντά του ήταν δικό του, αλλά όλα τα είχαν κοινά.” (Πράξ. 4:32). Αυτό είχε ως αποτέλεσμα να μην υπάρχει “κανείς ανάμεσά τους που να στερείται τα απαραίτητα. Γιατί όσοι είχαν χωράφια ή σπίτια τα πουλούσαν, κι έφερναν το αντίτιμο αυτών που πουλούσαν, και το έθεταν στη διάθεση των αποστόλων. Απ’ αυτό δινόταν στον καθένα ανάλογα με τις ανάγκες του.” (Πραξ. 4:34-35).

Μέσα σε ένα Ρωμαϊκό περιβάλλον που ευνοούσε της ιδέα της ατομικής ιδιοκτησίας, η χριστιανική εκκλησία ανέπτυξε ριζοσπαστικές δομές και έναν εναλλακτικό τρόπο σκέψης.

Αυτή, η πρώτη χριστιανική κοινότητα, ήταν αφοσιωμένη στην χριστιανική διδασκαλία, στην κοινωνία μεταξύ των πιστών, στην τέλεση της Θείας Ευχαριστίας, και στις προσευχές (Πραξ. 3:42). Η διδασκαλία της εστίαζε μεν σε πνευματικά ζητήματα, χωρίς όμως να λείπει μια ριζοσπαστική αντίληψη σε διάφορα θέματα. Ήταν σαφώς ζήτημα διδασκαλίας, η απόρριψη του πλούτου και της ατομικής ιδιοκτησίας, και βασιζόταν σε όσα είχε διδάξει ο Ιησούς Χριστός.

Ο Ιάκωβος, ο οποίος ήταν μια ηγετική προσωπικότητα μέσα σε αυτήν την κοινότητα, έγραφε χαρακτηριστικά: “Ακούστε με τώρα εσείς οι πλούσιοι. Κλάψτε με γοερές κραυγές για τα βάσανά σας, που όπου να ‘ναι έρχονται. Ο πλούτος σας σάπισε, και τα ρούχα σας τα ‘φαγε ο σκόρος· το χρυσάφι σας και το ασήμι κατασκούριασαν, και η σκουριά τους θα είναι μαρτυρική κατάθεση εναντίον σας και θα καταφάει τις σάρκες σας σαν τη φωτιά. Κι ενώ πλησιάζει η κρίση, εσείς μαζεύετε θησαυρούς. Ακούτε! Κραυγάζει ο μισθός των εργατών που θέρισαν τα χωράφια σας κι εσείς τους τον στερήσατε· και οι κραυγές των θεριστών έφτασαν ως τα αυτιά του παντοδύναμου Κυρίου. Ζήσατε πάνω στη γη με απολαύσεις και σπατάλες. Παχύνατε σαν τα ζώα, που τα πάνε για σφάξιμο. Καταδικάσατε και φονεύσατε τον αθώο· δε σας προέβαλε αντίσταση καμία.” (Ιακ. 5:1-6).

Το παράδειγμα της πρώτης εκκλησίας διδάσκει πως, οι ριζοσπαστικές κοινωνικές αντιλήψεις, όχι μόνο δεν είναι ασύμβατες με την χριστιανική πίστη, αλλά αντιθέτως, στην πραγματικότητα είναι το φυσικό επακόλουθό της.

Χριστιανική Πίστη και Ταξική Κοινωνία

Πολλοί, έχουν την εντύπωση πως η Χριστιανική πίστη αποδέχεται την ταξική διάσταση της κοινωνίας, και πως θεωρεί την ύπαρξη πλουσίων και φτωχών, ως μια θεόδοτη κατάσταση.

Η αλήθεια όμως, είναι τελείως διαφορετική. Στην Καινή Διαθήκη, η ευθύνη για την οικονομική ανισότητα προσγράφεται στους ανθρώπους (Ιωάννης Πέτρου, καθηγητής θεολογίας στο Α.Π.Θ., “Κοινωνική Δικαιοσύνη. Το πρόβλημα της κοινωνική δικαιοσύνης στην παράδοση της Ορθοδοξίας”, Παρατηρητής, Θεσσαλονίκη 1992, σελ. 22).

Σύμφωνα με τον δρ. Θεολογίας και αρχισυντάκτη του περιοδικού “Σύναξη”, κ. Θανάση Παπαθανασίου: “Οι Πατερικές θέσεις, προσφέρουν τη βάση για μια ριζική αμφισβήτηση της ταξικής κοινωνίας. Όχι μόνο δεν την εκλαμβάνουν ως θέλημα του Θεού, αλλά -αντιθέτως- τη θεωρούν ως μια από τις ολέθριες συνέπειες της πτώσης του ανθρώπου.” (Συλλογικό έργο, “Χριστιανοί και Πολιτική”, εκδόσεις περιοδικού Manifesto, σελ. 26). Ο κ. Παπαθανασίου, επίσης παραθέτει απόσπασμα από τον Γρηγόριο το Θεολόγο, το οποίο αναφέρει χαρακτηριστικά πως “ο νόμος τον οποίο πρέπει να δέχεται ο χριστιανός, δεν είναι του ισχυρού (δηλαδή η ταξική ανισότητα), αλλά του Δημιουργού (δηλαδή η ισότητα).” (P.G. 35, 892Α-Β).

Όπως λέει και ο στίχος στο παραπάνω τραγούδι: “Κοινωνία ταξική είσαι ένοχη πολύ, γιατί μας χτυπάς, μας λιώνεις και μας θανατώνεις”. 

Σε καμία περίπτωση δεν μπορεί μια τέτοια κοινωνία, να είναι αποδεκτή από τον Χριστιανισμό, στου οποίου την πίστη, η δικαιοσύνη και η απελευθέρωση, είναι βασικά στοιχεία. Η αποδοχή της, είναι ξένη προς την χριστιανική πίστη. Μάλιστα, σύμφωνα με τον Ιωάννη τον Χρυσόστομο “πολλοί παρασύρονται και στρέφονται κατά του ίδιου του Θεού, αφού πείθονται πως είναι θέλημα του Θεού ο πλουτισμός ανθρώπων βρώμικων, απατεώνων και ακόλαστων, που δεν τους αξίζει να αντικρίζουν τον ήλιο, να ζουν και να αναπνέουν, και οι οποίοι αναστατώνουν τα πάντα γύρω τους, αρπάζουν τα σπίτια των χηρών, αδικούν τους ορφανούς, καταδυναστεύουν τους κατωτέρους τους” (P.G. 56,158).

“Φτωχοί θα υπάρχουν πάντα”

Μέσα στην Αγία Γραφή, υπάρχει καταγεγραμμένος ένας λόγος του Ιησού Χριστού, στον οποίο λέει: “πάντοτε γὰρ τοὺς πτωχοὺς ἔχετε μεθ’ ἑαυτῶν” (Ματθ. 25:11), δηλαδή “Όσο για τους φτωχούς, αυτούς πάντοτε θα τους έχετε μαζί σας.” (ΝΜΒ)

Υπάρχουν χριστιανοί που επικαλούνται το συγκεκριμένο εδάφιο, για να ασκήσουν κριτική προς την αγωνιστική δράση για ανατροπή της αδικίας, και στην ουσία, για να δικαιολογήσουν καταστάσεις εκμετάλλευσης. Θέλει όμως η Αγία Γραφή, λέγοντας, πως “πάντα θα υπάρχουν φτωχοί”, να δικαιολογήσει αυτήν την κατάσταση, και να αποθαρρύνει κάθε προσπάθεια ανατροπής της;

Ο διευθυντής του Ελληνικού Βιβλικού Κολεγίου, κ. Jeff Baldwin, σε μια ενδιαφέρουσα ομιλία του, με τίτλο “Το Χρέος”, που έδωσε στην Ελληνική Ευαγγελική Εκκλησία Πεύκης (μπορείτε να την κατεβάσετε από εδώ), σχολιάζει:

“Δεν ξέρω αν προσέξατε εκεί μια φρασούλα σημαντική…: “για να μην υπάρχει φτωχός μεταξύ σας” [αναφερόμενος στο Δευτ. 15:4]. Θα πει κάποιος “μα δεν είπε ο Χριστός, ότι τους φτωχούς πάντα θα τους έχετε μαζί σας”; Ναι, ο Χριστός το είπε αυτό, και το λέει και η περικοπή μας εδώ πέρα, ότι θα έχετε πάντα φτωχούς να τους βοηθάτε. Όμως, όταν το είπε αυτό ο Χριστός, απαντούσε στη δικαιολογία του Ιούδα, που παραπονιόταν που η γυναίκα εκείνη, έσπασε το αλάβαστρο και έχυσε το μύρο πάνω του. Και είχε πει ο Ιούδας, “μα αυτά θα μπορούσαμε να τα είχαμε δώσει στους φτωχούς”, και λέει ο Χριστός “τους φτωχούς θα τους έχετε και αύριο”. Βοηθήστε τους αύριο!  Αυτό ήταν το μήνυμα. Μη γελιόμαστε αδερφοί. Το ότι ο Χριστός είπε, ότι θα έχουμε φτωχούς ανάμεσά μας, δε σημαίνει ότι είπε, “να χαίρεστε που έχετε φτωχούς ανάμεσά σας”, ή “να επικροτείτε ότι υπάρχουν φτωχοί ανάμεσά σας”, ή “να χαίρεστε γιατί το σύστημα στο οποίο ζείτε, δημιουργεί φτώχεια”. Αυτή δεν ήταν ποτέ η καρδιά του Θεού, ούτε του Χριστού. Η καρδία του ήταν αυτό που λέει εδώ ο Νόμος του Θεού: “να μην υπάρχει φτωχός ανάμεσά σας”.“

Η διαπίστωση πως υπάρχουν φτωχοί, και πως, με βάση τα σημερινά δεδομένα, θα συνεχίσουν να υπάρχουν, δεν καλεί τον πιστό σε μια μοιρολατρική αποδοχή της κατάστασης. Στην πραγματικότητα, τον καλεί να κατανοήσει την κατάσταση, ώστε να βοηθήσει όσους έχουν ανάγκη, και για να πάμε πιο πέρα, να δράσει ενάντια στα “δεδομένα” που οδηγούν ανθρώπους στην φτώχεια και στην εξαθλίωση.

Ανατριχάζω στη σκέψη πως αυτές οι εικόνες "θα υπάρχουν για πάντα", και εγώ δε θα κάνω τίποτα για να τις αλλάξω!

Στοιχεία ταξικής συνείδησης στο Κατά Λουκάν Ευαγγέλιον

Μακαρισμοί

Οι Μακαρισμοί είναι ένα πολύ γνωστό απόσπασμα της Αγίας Γραφής. Συνήθως, παρατίθενται από το Κατά Ματθαίον Ευαγγέλιον, αλλά μέσα στην Καινή Διαθήκη, και συγκεκριμένα στο Κατά Λουκάν, υπάρχει και μια πιο λιτή μορφή τους. Λοιπόν, οι Μακαρισμοί όπως τους βρίσκουμε εκεί, περιέχουν στοιχεία ταξικής συνείδησης!

Κατά το Λουκά, ο Ιησούς Χριστός λέει: “Μακάριοι οἱ πτωχοί, ὅτι ὑμετέρα ἐστιν ἡ βασιλεία τοῦ Θεοῦ, μακάριοι οἱ πεινῶντες νῦν, ὅτι χορτασθήσεσθε μακάριοι οἱ κλαίοντες νῦν, ὅτι γελάσετε.” (Λουκ. 6:20-21), ενώ στην συνεχίζει λέγοντας: “Πλὴν οὐαὶ ὑμῖν τοῖς πλουσίοις, ὅτι ἀπέχετε τὴν παράκλησιν ὑμῶν. Οὐαὶ ὑμῖν, οἱ ἐμπεπλησμένοι νῦν ὅτι πεινάσετε. Οὐαὶ, οἱ γελῶντες νῦν, ὅτι πενθήσετε καὶ κλαύσετε.” (εδ. 24-25)

Είναι γεγονός, ότι στο Ματθαίο, οι “πτωχοί” του Λουκά, αναφέρονται ως “πτωχοὶ τῷ πνεύματι”, και οι “πεινῶντες” ως “πεινῶντες καὶ διψῶντες τὴν δικαιοσύνην”. Ως χριστιανοί που δεχόμαστε την θεοπνευστία των Γραφών, αποδεχόμαστε την θεοπνευστία της διευκρίνησης που γίνεται στον Ματθαίο, όμως η συνοχή του κειμένου όπως το βρίσκουμε στο Λουκά, και η άμεση αντιπαραβολή φτωχών-πλουσίων, πεινασμένων-χορτασμένων, θλιμμένων-χαρούμενων, φανερώνει πως και σε αυτή την πιο λιτή μορφή του κειμένου των Μακαρισμών, εμφανίζεται μια επίσης θεόπνευστη νοηματική πτυχή. Σ’ αυτή τη πτυχή λοιπόν, εμφανίζεται ένα είδος ταξικής προσέγγισης.

Η παραβολή του πλούσιου και του φτωχού Λάζαρου

Στο Κατά Λουκάν, υπάρχει μια παραβολή, που δεν αναφέρεται σε κανένα άλλο ευαγγέλιο. Είναι η παραβολή του πλουσίου και του φτωχού Λάζαρου, που βρίσκεται στο κεφάλαιο 16. Σ’ αυτή τη παραβολή, ο Χριστός αναφέρεται σε έναν πλούσιο που “ἐνεδύετο πορφύραν καὶ στολήν βυσσίνην, εὐφραινόμενος καθ᾿ ἡμέραν μεγαλοπρεπῶς.” (Λουκ. 16:19, Βάμβ.) και σε έναν φτωχό, που ονομαζόταν Λάζαρος και “ἔκειτο πεπληγωμένος πλησίον τῆς πύλης αὐτοῦ [του πλουσίου] καὶ ἐπεθύμει νὰ χορτασθῇ ἀπὸ τῶν ψιχίων τῶν πιπτόντων ἀπὸ τῆς τραπέζης τοῦ πλουσίου” (εδ. 20-21). Όταν πέθαναν και οι δύο, ο πλούσιος πήγε στον Άδη (σε τόπο βασάνου), ενώ ο φτωχός βρέθηκε μαζί με τον Αβραάμ (σε τόπο παρηγοριάς). Εκεί ο πλούσιος, αντικρίζοντάς τους, έκανε εκκλήσεις για βοήθεια προς τον Αβραάμ, όμως αυτός του απάντησε: “Τέκνον, ἐνθυμήθητι ὅτι ἀπέλαβες σὺ τὰ ἀγαθὰ σου ἐν τῇ ζωῇ σου, καὶ ὁ Λάζαρος ὁμοίως τὰ κακά· τώρα οὗτος μὲν παρηγορεῖται, σὺ δὲ βασανίζεσαι” (εδ. 25).

Στην ουσία, ο λόγος για τον οποίο τιμωρήθηκε ο πλούσιος, ήταν επειδή ακριβώς ήταν πλούσιος, ενώ ο λόγος που δέχτηκε παρηγοριά ο φτωχός, ήταν επειδή ακριβώς ήταν φτωχός. Και εδώ λοιπόν, φανερώνονται στοιχεία ταξικής συνείδησης.

“Ο Θεός δεν ξεχνά την κραυγή των καταπιεσμένων!” Εμείς;

“Ψάλτε στον Κύριο… δεν ξέχασε των καταπιεσμένων την κραυγή.”
-Ψαλμ. 9:12-13, ΝΜΒ

Ως χριστιανός, πιστεύω σε ένα Θεό που “αγαπά τη δικαιοσύνη” (Ψαλμ. 11:7). Ο Κύριός μου, δίνει σημασία στις κραυγές των καταπιεσμένων… των “κολασμένων” της γης! Τον απωθεί η αδικία, η καταπίεση, η ανισότητα, και ενδιαφέρεται για όλες τις καταστάσεις που αγγίζουν την καθημερινή ζωή των ανθρώπων.

Ο Ιησούς Χριστός, εκτός από την σωτήρια, και τα πνευματικά ζητήματα, ενδιαφέρθηκε και για την φτώχεια που μάστιζε τον λαό. Αναφερόμενος στα πνευματικά, είπε πως “ο άνθρωπος δε ζει μόνο με ψωμί” (Ματθ. 4:4), αλλά ποτέ δεν είπε πως ο άνθρωπος μπορεί να ζήσει χωρίς αυτό. Αντίθετα, σε πολλές περιπτώσεις νοιάστηκε για το πως θα παρέχει τροφή σε ανθρώπους (Ματθ. 14:13-21, 15:1-10, Μάρκ. 6:30-44, 8:1-10, Λουκ. 9:10-17, Ιωάν. 6:1-14).

Ο Ιησούς Χριστός, δεν συμβιβάστηκε με όσους θεωρούσαν ως ιδανικό το κέρδος. Όταν κάποιοι εκμεταλλεύτηκαν το θρησκευτικό αίσθημα του λαού για να αποκομίσουν κέρδος, πουλώντας και αγοράζοντας μέσα στο ναό της Ιερουσαλήμ, ο Ιησούς εμφανίστηκε με ένα μαστίγιο, καταστρέφοντας  “τὰς τραπέζας τῶν ἀργυραμοιβῶν”, αποκαλώντας τους “σπήλαιον λῃστῶν” και “οἶκον ἐμπορίου”, και φανερώνοντας την εναντίωσή του προς “πάντας τοὺς πωλοῦντας καὶ ἀγοράζοντας” (Ματθ. 21:12-13, Μαρκ. 11:15-17, Λουκάς 19:45-46, Ιωάν. 2:13-16). Οι άνθρωποι αυτοί, έβαζαν το κέρδος πάνω από το Θεό. Σίγουρα, το έβαζαν πάνω και από τις ανθρώπινες ζωές!

Λοιπόν, η πνευματική ελευθερία που μου χαρίζει ο Θεός, εμπνέει έναν απελευθερωτικό οραματισμό, και δημιουργεί μια δίψα για αγώνα ενάντια σε κάθε μορφή πνευματικής και κοινωνικής εκμετάλλευσης ή καταπίεσης. Επειδή είμαι χριστιανός, δεν είμαι μοιρολάτρης. Αγωνιώ, ποθώ και αγωνίζομαι να είμαι το “αλάτι” και το “φως του κόσμου” (Ματθ. 5:13-14).

Ο Θεός μου ενδιαφέρεται για τον καταπιεσμένο. Ακούει την κραυγή του. Δεν μπορώ εγώ να μείνω αμέτοχος. Δεν μπορώ να μην ζητάω μια πιο δίκαιη κοινωνία. Δεν μπορώ να μην νοιάζομαι για όσους έχουν μεγαλύτερη ανάγκη από μένα. Δεν μπορώ να μη στέκομαι δίπλα τους όταν κραυγάζουν ενάντια στην αδικία και την ανισότητα. Δεν μπορώ να μην ενδυναμώνω την φωνή τους. Δεν μπορώ να μην φωνάζω μαζί τους.

Επειδή πιστεύω σε έναν δίκαιο Θεό, κάτι καίει μέσα μου όταν βλέπω τους πολλούς να ζουν μέσα στην εξαθλίωση, και τους λίγους να συσσωρεύουν όλο και περισσότερο πλούτο. Πως άλλωστε θα ήταν διαφορετικά; Όταν ο ίδιος ο Δημιουργός μου νοιάζεται για τον καταπιεσμένο, θα μπορούσα εγώ, το δημιούργημα, να νοιάζομαι μόνο για τον εαυτό μου; Θα έπρεπε να περιμένω να θιχτούν και τα δικά μου δικαιώματα για να εξεγερθώ;

Ο Γερμανός αντιστασιακός πάστορας των χρόνων της χιτλερικής Γερμανίας, Martin Niemoller είχε γράψει: “Όταν ήρθαν να πάρουν τους Εβραίους, δεν διαμαρτυρήθηκα γιατί δεν ήμουν Εβραίος. Όταν ήρθαν για τους Κομμουνιστές, δεν φώναξα γιατί δεν ήμουν Κομμουνιστής. Όταν κατεδίωξαν τους τσιγγάνους, ούτε τότε φώναξα γιατί δεν ήμουν τσιγγάνος. Όταν έκλεισαν το στόμα των Ρωμαιοκαθολικών που αντιτάσσονταν στο Φασισμό, δεν έκανα τίποτα γιατί δεν ήμουν Καθολικός. Μετά ήρθαν να συλλάβουν εμένα, αλλά δεν υπήρχε πια κανείς να αντισταθεί μαζί μου…”

Ο Niemoller, προσπαθεί, με την απλή λογική, να καλλιεργήσει ένα πνεύμα αλτρουισμού και αλληλεγγύης. Όμως οι χριστιανοί, έχουμε έναν λόγο παραπάνω για να αγωνιζόμαστε μαζί με τον καταπιεσμένο. Δεν είναι μόνο πως, πλησιάζει και η δική μας σειρά να έρθουμε στην θέση του (για όσους δεν έχει ήδη γίνει αυτό). Είναι πως στο πρόσωπο του καταπιεσμένου, δέχεται την καταπίεση ο ίδιος ο Χριστός (Ματθ. 25:34-40).

Άνθρωποι που δεν έχουν σχέση με την εκκλησία είναι αλληλέγγυοι προς τους καταπιεσμένους. Εμείς;

Ο ίδιος ο Θεός μας, δεν ξεχνά την φωνή των καταπιεσμένων. Εμείς;

Υπακοή στην εξουσία;

Πολλοί πιστεύουν πως ο χριστιανός, οφείλει να υποτάσσεται σε κάθε είδους εξουσία. Είναι αλήθεια πως πράγματι, μέσα στις επιστολές της Καινής Διαθήκης, υπάρχουν προτροπές προς τους πιστούς ώστε “πᾶσα ψυχὴ ἐξουσίαις ὑπερεχούσαις ὑποτασσέσθω” (Ρωμ. 13:1).

Κι όμως, στην ίδια την Καινή Διαθήκη, υπήρξαν περιστατικά όπου οι πιστοί δεν υποτάχθηκαν στην εξουσία. Όταν η κοσμική και η θρησκευτική εξουσία, συνέλαβε τον Πέτρο και τον Ιωάννη, επειδή μιλούσαν για τον Χριστό, τους διέταξαν να σταματήσουν την δραστηριότητά τους, απειλώντας πως σε διαφορετική περίπτωση θα τους τιμωρούσαν αυστηρά. Οι απόστολοι, σαφώς δεν υποτάχθηκαν στις διαταγές αυτών των εξουσιών. Σύμφωνα με τους απόστολους: “Πρέπει νὰ πειθαρχῶμεν εἰς τὸν Θεὸν μᾶλλον παρὰ εἰς τοὺς ἀνθρώπους” (Πράξ. 5:29, Βάμβας).

Για τον χριστιανό, υπάρχουν όρια σχετικά με το μέχρι που φτάνει η υπακοή στις εξουσίες. Στην ουσία, ο χριστιανός οφείλει να υπακούει τις εξουσίες που δεν εναντιώνονται στους σκοπούς του Θεού. Οι προφήτες και οι πατέρες της εκκλησίας, που ήρθαν σε ρήξη με τις εξουσίες της εποχής τους, αποτελούν ζωντανά παραδείγματα σχετικά με την στάση που πρέπει να έχει σήμερα ο χριστιανός, απέναντι σε εξουσίες που υπονομεύουν την δικαιοσύνη, που νομοθετούν μεροληπτικά, που εκμεταλλεύονται τους φτωχούς, που ευνοούν την πλουτοκρατία.

“Ο Ιωάννης ο Χρυσόστομος βάδισε καρτερικά το δρόμο της εξορίας και πέθανε πολιτικός εξόριστος, γιατί αρνήθηκε να μεταβάλει το νέο ήθος σε στείρα θρησκευτικότητα που θα αδιαφορούσε για τη δικαιοσύνη και την αρετή… Οι Τρεις Ιεράρχες έκλεισαν τα αυτιά στις σειρήνες του συμβιβασμού και της υποτέλειας.” (Αποκάλυψη και Πολιτική, Β. Π. Στογιάννος, εκδ. Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, Θεσσαλονίκη 1985, σ. 10. ). Αυτό είναι το παράδειγμα, που πρέπει να ακολουθήσουμε στις δύσκολες και παράξενες εποχές που ζούμε.

Η προτροπή του Ιησού Χριστού: “μακάριοι οἱ πεινῶντες καὶ διψῶντες τὴν δικαιοσύνην” (Ματθ. 5:6), προϋποθέτει ανυποκοή προς τις εξουσίες όπου επιβάλουν την αδικία, καταπιέζοντας, και οδηγώντας στην εξαθλίωση τους ανθρώπους, ενώ αντίθετα εξυπηρετούν τα συμφέροντα της “ειδωλολατρικής” πλουτοκρατίας (“…πλεονεξίαν, ἥτις ἐστὶν εἰδωλολατρία” -Κολ. 3:5) και (για να έρθουμε στο σήμερα) του Καπιταλισμού (δείτε το άρθρο Αντικρίζοντας τον Καπιταλισμό). Αυτό το τελευταίο, η εναντίωση δηλαδή στην προσπάθεια μεγιστοποίησης του κέρδους, είναι πολύ βασικό, καθώς εκτός από τις διάφορες σχετικές αναφορές της Αγίας Γραφής και Πατέρων της εκκλησίας, η πλέον χαρακτηριστική “επαναστατική” εικόνα μέσα στην Αγία Γραφή, αυτή του Ιησού Χριστού με το μαστίγιο στο ναό, έχει να κάνει με την εναντίωση του προς “πάντας τοὺς πωλοῦντας καὶ ἀγοράζοντας”, ενώ έφτασε στο σημείο να καταστρέψει “τὰς τραπέζας τῶν ἀργυραμοιβῶν”, αποκαλώντας τους “σπήλαιον λῃστῶν” και “οἶκον ἐμπορίου” (Ματθ. 21:12-13, Μαρκ. 11:15-17, Λουκάς 19:45-46, Ιωάν. 2:13-16).

Διεκδίκησε το δίκαιο…

Υπήρχε ένας λαός που εργαζόταν σκληρά, για να κερδίσουν κάποιοι άλλοι! Μια ανώτερη τάξη με προνόμια, η οποία τους καταπίεζε και τους αδικούσε. Τελικά, μετά από μια έντονη και επίμονη διεκδίκηση, ο λαός κέρδισε την ελευθερία του. Οι καταπιεστές του, αναγκάστηκαν να τον απελευθερώσουν, όμως ο λαός, διεκδίκησε και κάτι άλλο. Τόσα χρόνια παρήγαγε τον πλούτο των άλλων! Έτσι λοιπόν, “ἐζήτησε” από τους καταπιεστές του “σκεύη ἀργυρὰ καὶ σκεύη χρυσά, καὶ ἐνδύματα”. Οι καταπιεστές, “ἐδάνεισαν εἰς αὐτοὺς ὅσα ἐζήτησαν”. Έτσι λοιπόν, ο λαός “ἐγύμνωσε” αυτούς που τόσα χρόνια τον αδικούσαν. Όμως προσέξτε κάτι! Ο λαός έφυγε από την χώρα, στην οποία για πάρα πολλά χρόνια τον μάστιζε η φτώχεια, η καταπίεση και η αδικία. Ο πλούτος που είχε δανειστεί από τους παλιούς καταπιεστές, παρακρατήθηκε! Δεν επιστράφηκε ποτέ! Μήπως ήταν άδικο αυτό που έγινε; Μήπως ήταν κλεψιά; Όχι! Ήταν απολύτως δίκαιο! Ο λαός, πήρε πίσω ένα κομμάτι από τον πλούτο που ο ίδιος παρήγαγε! Οι πραγματικοί κλέφτες ήταν άλλοι!

Σας θυμίζει κάτι αυτή η ιστορία; Είναι η ιστορία της Εξόδου! Κατά τους πρώτους αιώνες της εκκλησίας, υπήρχαν κάποιοι χριστιανοί που είχαν την αιρετική θεωρία, πως ο Θεός της Καινής Διαθήκης ήταν διαφορετικός από το Θεό της Παλαιάς. Γι’ αυτούς, ο Θεός της Καινής ήταν αγαθός, σε αντίθεση με τον Θεό της Παλαιάς που ήταν πονηρός. Ένα από τα επιχειρήματά τους, ήταν αυτή ακριβώς η ιστορία. Δεν μπορούσε να χωρέσει στο, γεμάτο από ηθικές αρχές, μυαλό τους, το πως ο Θεός είχε ευλογήσει μια τέτοια “κλοπή”. Κι όμως, αυτή η “κλοπή”, στην πραγματικότητα ήταν μια πράξη δικαιοσύνης. Ο λαός Ισραήλ πήρε πίσω τον πλούτο που αυτός παρήγαγε και κάποιοι άλλοι του αφαιρούσαν! Οι ισορροπημένες φωνές της εκκλησίας, από τότε είχαν αντιληφθεί πως “είναι οι φτωχοί που βγάζουν το χρυσάφι, αν και δεν το έχουν και είναι υποχρεωμένοι να δουλεύουν στη δουλειά, επειδή χρειάζονται δουλειά, και παράγουν αυτά που δεν μπορούν να έχουν.” (Άγιος Αμβρόσιος).

Σήμερα, σε έναν κόσμο αδικίας που οι φτωχοί γίνονται φτωχότεροι, και οι πλούσιοι πλουσιότεροι, η εκκλησία αντιλαμβάνεται ποιο είναι το δίκαιο, ή αντιμετωπίζει ηθικιστικά όσους φωνάζουν, αγωνίζονται και διεκδικούν μια δίκαιη ζωή;

Δεν ξέρω σίγουρα! Όμως φαίνεται, πως κάποτε η ηγεσία της εκκλησίας, είχε πιο ξεκάθαρες φωνές:

“Δε φρίττεις άνθρωπε, δεν κοκκινίζεις από ντροπή, όταν χαρακτηρίζεις επιτιθέμενο αυτόν που παλεύει για το ψωμί του; Αυτός αν και φέρεται επιθετικά, ωστόσο δικαιούται τη συμπάθειά μας, γιατί τόσο πολύ πιέζεται από την πείνα, ώστε αναγκάζεται να φορέσει το προσωπείο της επιθετικότητας… Και πρέπει να σου πω ακόμα πως αυτός που επιτίθεται στην πραγματικότητα είσαι συ, γιατί αν και έρχεσαι τακτικά στην Εκκλησία και ακούς τα κηρύγματά μου, στην αγορά εν τούτοις προτιμάς και το χρυσάφι και τις επιθυμίες και τις ανθρώπινες φιλίες σου, παρά τις δικές μου προτροπές.”
–Ιωάννης ο Χρυσόστομος (P.G. 60, 535-538)

Αν είσαι χριστιανός, έχεις ένα λόγο παραπάνω για να διεκδικείς το δίκαιο!

“Μακάριοι οἱ πεινῶντες καὶ διψῶντες τὴν δικαιοσύνην, ὅτι αὐτοὶ χορτασθήσονται.” (Ματθ. 5:6 )

Γευματίζοντας με Φαρισαίους

Ένας Φαρισαίος τον παρακάλεσε (τον Ιησού) να γευματίσει μαζί του. Μπήκε ο Ιησούς στο σπίτι και κάθισε στο τραπέζι. Ο Φαρισαίος παραξενεύτηκε που δεν πλύθηκε πριν από το φαγητό, σύμφωνα με το θρησκευτικό έθιμο. Ο Κύριος όμως του είπε: “Εσείς οι Φαρισαίοι καθαρίζετε το εξωτερικό του ποτηριού και του πιάτου, ενώ το εσωτερικό σας είναι γεμάτο πλεονεξία και πονηριά. Ανόητοι…”
-Λουκ. 12:37-40

Στο περιστατικό αυτό, ο Ιησούς Χριστός εμφανίζεται ασυμβίβαστος με την υποκρισία και την ταυτόχρονη πλεονεξία της θρησκευτικής άρχουσας τάξης της εποχής του. Δεν διστάζει να μιλήσει με σκληρό τρόπο και να χαρακτηρίσει τους Φαρισαίους. Το μόνο σίγουρο είναι πως, η αντίδραση του Ιησού στο περιστατικό αυτό, δεν ήταν “κατά λάθος”. Ο Ιησούς και τώρα διδάσκει.

Ο Ιησούς εδώ, δεν τα βάζει με μια απλή λανθασμένη δογματική αντίληψη. Οι επαφές του με τους Σαμαρείτες καταδεικνύουν πως έδειχνε περισσότερη κατανόηση σε όσους είχαν διαφορετικές δογματικές αντιλήψεις, χωρίς βέβαια να υποχωρεί από την αλήθεια. Εδώ ο Ιησούς τα βάζει με τους θρησκευτικούς ηγέτες της “αληθινής” θρησκείας, και ο λόγος είναι ότι έχουν δημιουργήσει αποπροσανατολιστικές αντιλήψεις στο πλαίσιο της “αλήθειας”. Ο Ιησούς εδώ σπάει κανόνες και αποστήματα, και παράλληλα με την εναντίωση στην υποκρισία και την πλεονεξία, διδάσκει και τη διάκριση απέναντι σε παραδόσεις και πρακτικές που αποπροσανατολίζουν από την ουσία της πίστης.

Σήμερα στις εκκλησίες, υπάρχουν επίσης αποστήματα. Σε κάποιες εκκλησίες υπάρχουν εμμονές με απαρχαιωμένα γλωσσικά ιδιώματα και αντιδράσεις σε κάθε άλλη προσέγγιση. Σε άλλες, εφαρμογές, πρακτικές, δομές και αντιλήψεις που δυσχεραίνουν την επέκταση της Βασιλείας του Θεού, με παράλληλη εναντίωση σε κάθε μορφής μεταρρύθμιση. Ενώ, σε άλλες περιπτώσεις η υποκρισία περισσεύει. Αν δούμε στις εκκλησίες μας, ίσως διακρίνουμε πως το γεύμα με τους Φαρισαίους, έχει να διδάξει αρκετά και σήμερα.