Χριστιανισμός & Αριστερά: μια κριτική προσέγγιση για την υπέρβαση στερεότυπων αντιλήψεων

Ενημερώθηκε στις 30/12/2011

Ο παραδοσιακός Μαρξισμός, από τον οποίο έλκουν την καταγωγή τους όλες οι τάσεις της σύγχρονης αριστεράς, διαχρονικά εξέφραζε τις κλασσικές χριστιανικές αξίες της ισότητας, της αδελφοσύνης και της ελευθερίας, στην πολιτική.

Δεν έχω βέβαια αυταπάτες πως η αριστερά μπορεί να εκφράσει απόλυτα έναν χριστιανό. Ο χριστιανός πρέπει να κρατάει την πίστη του, χωρίς να κάνει οποιουδήποτε είδους υποχωρήσεις ως προς αυτήν, και να εκφράζει τις γνήσιες χριστιανικές θέσεις και στα πολιτικά ζητήματα. Αν και λοιπόν θεωρώ πως η ευρύτερη αριστερά, ως ιδεολογικό πεδίο, μπορεί να εκφράσει καλύτερα απ’ οποιαδήποτε άλλο πολιτικό χώρο έναν χριστιανό, δεν θεωρώ πως μπορεί να τον κάνει να ταυτιστεί μαζί της. Ο παραδοσιακός υλισμός του Μαρξισμού που εναντιώνεται στη θρησκεία και την μεταφυσική, αν και σήμερα δεν τονίζεται ιδιαίτερα από τα αριστερά κόμματα, αποτελεί σαφώς μια υπαρκτή ισχυρή επιρροή και στους σημερινούς αριστερούς.

Βέβαια, θεωρώ πως ο παραδοσιακός Μαρξισμός βασίστηκε σε διαστρεβλωμένες μορφές της θρησκείας για να καταλήξει στα συμπεράσματά του. Θα μπορούσα και εγώ να δανειστώ την ρήση του Μαρξ, και να χαρακτηρίσω ως «όπιο του λαού», μορφές θρησκευτικότητας που ενισχύουν την μοιρολατρία και τις διάφορες μορφές πνευματικής και κοινωνικής εκμετάλλευσης του ανθρώπου. Όμως άραγε, η πιθανότητα ενός στυγνού υλισμού, ο οποίος θεοποιεί την ύλη και καταπατά κάθε ηθική διάταξη, δεν οδηγεί στην διαστρέβλωση της ίδιας της αριστεράς;

Από την άλλη, ο αληθινός Χριστιανισμός τοποθετεί τα πράγματα σε μία ισορροπημένη προοπτική. Η χριστιανική πίστη δεν υποτιμά τις υλικές ανάγκες του ανθρώπου, ούτε τα δικαιώματά του, ούτε την ελευθερία του. Ως κριτήρια δικαίωσης, θέτονται από τον ίδιο τον Ιησού Χριστό τα εξής: «κάποιοι πείνασαν και τους δώσατε να φάνε, κάποιοι δίψασαν και τους δώσατε να πιουν, κάποιοι ήταν ξένοι και τους φιλοξενήσατε, κάποιοι ήταν γυμνοί και τους ντύσατε, κάποιοι ήταν στην φυλακή και τους επισκεφτήκατε» (Ματθ. 25:31-40, σε παράφραση). Επίσης, υπήρξαν αρκετές περιπτώσεις που ο Χριστός είχε θαυματουργική δράση για να ικανοποιήσει το αίσθημα της πείνας που είχαν άνθρωποι (Ματθ: 14:15-21, 15:32-38). Από θεολογικής άποψης, ο Ιησούς Χριστός ουδέποτε υποτίμησε την υλικότητα, με αποκορύφωμα, το να λάβει ανθρώπινη μορφή, αν και ήταν Θεός. Εξάλλου, ο Παύλος, μία από τις σημαντικότερες προσωπικότητες της πρώτης εκκλησίας, άσκησε κριτική σε «υπερπνευματικές» τάσεις της εκκλησίας που προσπαθούσαν να επιβάλλουν αυστηρές μορφές πνευματικότητας (Κολ. 2:16-23). Με την νύξη πως ο Χριστιανισμός προβάλει συντηρητικά στερεότυπα, δεν θα ασχοληθώ ιδιαίτερα καθώς δεν την θεωρώ βάσιμη. Όποιος μελετήσει την αντίληψη της αρχαίας εκκλησίας (Αγία Γραφή, Πατέρες κ.λπ.), που αποτελεί το υπόβαθρό της διδασκαλίας των σύγχρονών εκκλησιών, θα δείτε πως τονίζεται το αίσθημα της δικαιοσύνης, της ελευθερίας, της εναντίωσης στον ρατσισμό, ενώ ασκείται κριτική για μορφές της εξουσίας και για την πλουτομανία, σε συνδυασμό με μια ριζοσπαστική αντίληψη για τον κοινωνικό μετασχηματισμό. Εξ’ άλλου ο Χριστιανισμός, δεν είναι η στερεότυπη θρησκεία. Ο Χριστιανισμός είναι εκκλησία, δηλαδή, στην ουσία είναι κοινότητα (κομμούνα)! Όλα αυτά βέβαια, χαρακτηρίζουν και είναι εμφανή στοιχεία στον γνήσιο Βιβλικό Χριστιανισμό. Ως χριστιανοί, αν έχουμε χάσει λίγη από την αλμύρα μας ως «αλάτι του κόσμου», και όλα αυτά έχουν θαφτεί, θα πρέπει να επιδιώξουμε την επιστροφή στις ρίζες μας.  Αλλά, και οι αριστεροί, θα πρέπει να δουν τα πράγματα χωρίς παρωπίδες και να κοιτάξουν πίσω από τα δεδομένα που έχουν ως στερεότυπα.

Ο Χριστιανισμός δεν αποτελεί ιδεολογία. Για μένα είναι πίστη και τρόπος ζωής. Παρ’ όλα αυτά, οι εκκλησίες έχουν κάνει και ιδεολογικά λάθη με κοινωνικές προεκτάσεις (παλαιότερα, κάποιες εκκλησίες δικαιολογούσαν τον θεσμό της δουλείας), και αυτό δεν πρέπει να παραβλέπεται. Η εκκλησία είναι θεοσύστατος οργανισμός αλλά αποτελείται από ατελείς ανθρώπους. Και ενώ είναι «ο στύλος και το εδραίωμα της αλήθειας», όταν εισχωρεί ο ανθρώπινος παράγοντας μπορεί να παρασυρθεί σε αναληθείς ερμηνείες. Από την άλλη, η αριστερά, αν και για κάποιους είναι επίσης τρόπος ζωής, για μένα, στην ουσία αποτελεί μια πολυτασική ιδεολογία όπου έχει αναθεωρηθεί ουκ ολίγες φορές. Και ενώ μπορεί να εκφράζει καλύτερα απ’ οποιαδήποτε άλλη πολιτική ιδεολογία, την δικαιοσύνη και την ελευθερία, σε πολλές περιπτώσεις έχει εφαρμοστεί με λανθασμένο τρόπο. Χωρίς να θέλω να κάνω ανομοιογενείς εξισώσεις, και ο Χριστιανισμός και η αριστερά έχουν ένα κοινό στοιχείο: αυτό είναι ο ανθρώπινος παράγοντας και οι αντιφάσεις στις οποίες μπορεί να παρασυρθεί. Η (αυτο)κριτική ερμηνεία, ποτέ δεν έβλαψε κανέναν.

Κλείνοντας την λίγο γενική αυτή προσέγγιση θα ήθελα να παραθέσω λίγα λόγια του κομμουνιστή αντάρτη και ηγέτη, Άρη Βελουχιώτη:

«Ο κομμουνισμός, λένε, θα καταργήσει την θρησκεία. Μα η θρησκεία είναι ζήτημα συνείδησης. Πώς θα καταργηθεί λοιπόν; Η κατάργηση της θρησκευτικής συνείδησης είναι πράμα αδύνατο, έστω κι αν ακόμα οι κομμουνιστές θέλανε να την καταργήσουν. Η θρησκευτική συνείδηση δεν καταργείται με απλές διαταγές. Αν συνέβαινε ένα τέτοιο πράμα, αυτό θα έμοιαζε με την διαταγή πού έβγαλε κάποτε ένας αστυνόμος στην Ανάφη, με την οποία απαγόρευε την πάλη των τάξεων!»
-«Ο λόγος στη Λαμία», (Οκτώβριος 1944)

Advertisements

Posted on Φεβρουαρίου 18, 2011, in Χριστιανισμός και πολιτική and tagged , , . Bookmark the permalink. 1 σχόλιο.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: