Category Archives: Σκέψεις και σχόλια

Για τις απαντήσεις που δίνονται σχετικά με τον «σκληρό» Προτεσταντισμό

march-8-ter-071Στην εποχή της κρίσης, αρκετοί στην χώρα μας έχουν αρχίσει να αναφέρονται στον Προτεσταντισμό, θεωρώντας τον ως τμήμα του ιδεολογικού υπόβαθρου του αχαλίνωτου νεοφιλελευθερισμού καθώς και αιτία της προσκόλλησης των δανειστών στα σκληρά δημοσιονομικά μέτρα. Στην πραγματικότητα, η αντίληψη αυτή βασίζεται σε συγκεκριμένα στερεότυπα τα οποία αναπαράγονται άκριτα, ενώ συνήθως δίδεται έμφαση στο γνωστό βιβλίο του Μαξ Βέμπερ «Η Προτεσταντική Ηθική και το Πνεύμα του Καπιταλισμού».

Στην Ελλάδα, υπάρχει μια μικρή προτεσταντική/διαμαρτυρόμενη κοινότητα. Ο πιο ιστορικός εκπρόσωπός της, είναι η Ελληνική Ευαγγελική Εκκλησία. Η ΕΕΕ, που συμμετέχει μαζί με την ορθόδοξη Εκκλησία της Ελλάδος, στο Παγκόσμιο Συμβούλιο Εκκλησιών (WCC), έχει παρουσία στην χώρα μας από το 1858, ενώ συγκαταλέγεται στις Πρεσβυτεριανές/Αναμορφωμένες εκκλησίες, ένα τμήμα του Προτεσταντισμού, που εμπνέεται σε σημαντικό βαθμό από την σκέψη του Ιωάννη Καλβίνου.

Ενυπόγραφο εκδοτικό σημείωμα του περιοδικού της Ελληνικής Ευαγγελικής Εκκλησίας, «Ο Αστήρ της Ανατολής» (τεύχος Ιουνίου 2015), μιλάει για την όψιμη ενασχόληση κάποιων με τον Προτεσταντισμό. Αναφέρεται ενδεικτικά σε άρθρα των Πέτρου Παπακωνσταντίνου, Θεόδωρου Πάγκαλου, Giles Fraser, ενώ ασχολείται ιδιαίτερα με το άρθρο «Τι είναι ο Προτεσταντισμός;», του Λέανδρου Πολενάκη στην Αυγή (9/4/2015).

Το άρθρο του Πολενάκη, πράγματι εμπεριέχει πολλές αστοχίες. Καταφέρνει να ταυτίσει τον Καλβινισμό με το πεντηκοστιανό Ευαγγέλιο της Ευημερίας, δηλαδή με την αντίληψη ότι η συγκέντρωση πλούτου αποτελεί ένδειξη της θεϊκής εύνοιας. Βέβαια σημειώνει ένα γεγονός, ότι κάποιες χώρες στις οποίες επικρατεί ο Προτεσταντισμός είναι ταυτόχρονα και «μήτρες του σύγχρονου, ασύδοτου καπιταλισμού», όμως αυτό είναι άλλο ζήτημα, καθώς δεν θα πρέπει να κατηγορείται ο ίδιος ο Προτεσταντισμός, αλλά κάποιες εσφαλμένες ερμηνείες του.

Το βασικό ζήτημα όμως στο κείμενο του Αστήρ, είναι η προβληματική «απολογητική» της ίδιας της αντίκρουσης του άρθρου του Πολενάκη από το περιοδικό. Τα επιχειρήματα του εκδότη είναι πως ο Προτεσταντισμός δεν είναι κακός, καθώς: α) Έλληνες επιλέγουν να σπουδάσουν και να μεταναστεύσουν σε χώρες με καλύτερη ποιότητα ζωής όπου ο Προτεσταντισμός είναι κυρίαρχος, β) σημαντικά εκπαιδευτικά ιδρύματα ξεκίνησαν την λειτουργία τους στηριζόμενα στην καλβινιστική θεολογία, γ) η προτεσταντική Δύση μας σαγηνεύει με τα επιτεύγματά της στην τεχνολογία, παιδεία, ιατρική περίθαλψη, κοινωνική ασφάλιση, υψηλό βιωτικό επίπεδο κ.λπ., ενώ το άρθρο καταλήγει «Κι ακόμη, γιατί τρέχουμε σ’ αυτούς τους «τρελούς» (σ.σ. έτσι είχε αποκαλέσει ο Πολενάκης τους «γνωστικούς της προτεσταντικής πειθαρχίας και υπακοής»), εκλιπαρώντας τους για λίγα ακόμη δανεικά, για να μην χρεοκοπήσουμε;», επικαλούμενος την ρήση του Kierkegaar περί «αντιπαθητικής συμπάθειας» για να περιγράψει την σχέση των Ελλήνων με τον Προτεσταντισμό και τη Δύση.

Στην πραγματικότητα, στο κείμενο αυτό ο Αστήρ δικαιώνει πτυχές του άρθρου του Πολενάκη, καθώς η υπεράσπιση του Προτεσταντισμού μετατρέπεται σε υπεράσπιση του καπιταλισμού. Ο Αστήρ μας λέει πως ο Προτεσταντισμός δεν θα πρέπει να κατηγορείται που ταυτίζεται με τον καπιταλισμό, καθώς ο καπιταλισμός έχει και «θετικά». Στην ουσία, αποδέχεται αβίαστα το σύστημα της ανισότητας, της αδικίας και της εκμετάλλευσης ως συμβατό με την Διαμαρτυρόμενη αντίληψη.

Πρόσφατα, η Παγκόσμια Κοινωνία Αναμορφωμένων Εκκλησιών (η μεγαλύτερη καλβινιστική ομάδα εκκλησιών στον κόσμο, στην οποία συμμετέχει και η Ελληνική Ευαγγελική Εκκλησία), απεύθυνε ένα κάλεσμα για προσευχή για την Ελλάδα, με βάση την Ομολογία της Άκκρα (2004), η οποία ανέφερε:

24. Πιστεύουμε ότι ο Θεός είναι Θεός δικαιοσύνης. Σε έναν κόσμο δωροδοκίας, εκμετάλλευσης, και πλεονεξίας, ο Θεός είναι με έναν ιδιαίτερο τρόπο ο Θεός του άπορου, του φτωχού, αυτού που υφίσταται εκμετάλλευση, του αδικημένου, και του κακοποιημένου (Ψαλμός ρμς’ 7-9). Ο Θεός απαιτεί να διατηρούμε δίκαιες σχέσεις με όλη τη δημιουργία.

25. Επομένως απορρίπτουμε κάθε ιδεολογία ή οικονομικό καθεστώς που βάζει τα κέρδη πάνω από τους ανθρώπους, δεν φροντίζει για όλη τη δημιουργία, και ιδιωτικοποιεί εκείνα τα δώρα του Θεού που προορίζονται για όλους. Απορρίπτουμε κάθε διδασκαλία που δικαιολογεί εκείνους που υποστηρίζουν ή αποτυγχάνουν να αντισταθούν σε μια τέτοια ιδεολογία στο όνομα του Ευαγγελίου.

26. Πιστεύουμε ότι ο Θεός μας καλεί να σταθούμε στο πλευρό εκείνων που είναι θύματα της αδικίας. Ξέρουμε τι ο Κύριος ζητά από μας: να πράττουμε το δίκαιο, να δείχνουμε αγάπη και να ακολουθούμε τον Θεό πρόθυμα (Μιχαίας ς’ 8). Καλούμαστε να σταθούμε ενάντια σε οποιαδήποτε μορφή αδικίας στην οικονομία και καταστροφής του περιβάλλοντος, έτσι ώστε να «ρεύσει σαν νερό το δίκαιο άφθονο και η δικαιοσύνη σαν χείμαρρος αστείρευτος» (Αμώς ε’ 24).

27. Επομένως απορρίπτουμε οποιαδήποτε θεολογία που υποστηρίζει ότι ο Θεός είναι μόνο με τους πλουσίους και ότι η ένδεια είναι ελάττωμα των φτωχών. Απορρίπτουμε οποιαδήποτε μορφή αδικίας που καταστρέφει τις σωστές σχέσεις – σχέσεις ανάμεσα στα φύλα, στις φυλές, στις τάξεις, στους αρτιμελείς και στους ανάπηρους, στις κάστες. Απορρίπτουμε κάθε θεολογία που βεβαιώνει ότι τα ανθρώπινα συμφέροντα δικαιούνται να εξουσιάζουν τη φύση.

Οι αντικαπιταλιστές που τα βάζουν με τον προτεσταντισμό και τον καλβινισμό, δεν έχουν ακούσει αυτήν την φωνή. Αντιθέτως, αυτά που ακούν —ακόμα κι ως απαντήσεις στις απόψεις τους— επιβεβαιώνουν τις επιφυλάξεις και τον σκεπτικισμό τους απέναντι στους Διαμαρτυρόμενους.

Εδώ μπορείτε να διαβάσετε ολόκληρη την επίκαιρη Διακήρυξη της Άκκρα.

Advertisements

Ενημέρωση

Λόγω έλλειψης χρόνου, οι δημοσιεύσεις στο ιστολόγιο των «Υπερβολών» έχουν αραιώσει αισθητά. Παρ’ όλα αυτά, κάνουμε κάποιες πιο «άμεσες» και «γρήγορες» ενημερώσεις, μέσω της σελίδας μας στο Facebook (http://www.facebook.com/yperboles), απ’ όπου μπορείτε να μας παρακολουθείτε.

Σας ευχαριστούμε πολύ για την στήριξη και το ενδιαφέρον σας.

Η πολιτική…

Η πολιτική χρειάζεται ψήφους. / Η πολιτική χρειάζεται το μυαλό σας. / Η πολιτική χρειάζεται ανθρώπινα πλάσματα. / Η πολιτική χρειάζεται ψέματα. / Η πολιτική χρησιμοποιεί ναρκωτικά. / Η πολιτική χρησιμοποιεί βόμβες. / Η πολιτική χρειάζεται τορπίλες. / Η πολιτική χρειάζεται αίμα. /  Η πολιτική χρειάζεται δύναμη. / Η πολιτική χρειάζεται το κλάμα. / Η πολιτική χρειάζεται άγνοια. / Η πολιτική χρειάζεται ψέματα.

Αυτή είναι η απόδειξη, φίλε μου, ότι η πολιτική είναι βία!

Η πολιτική σκοτώνει…

Η ταφή

«Πέθανε ύστερα από λίγες μέρες. Τον θάψαμε στην άκρη ενός παλιού κοιμητηριού, δυο άνθρωποι όλοι κι όλοι και ένα περαστικό αδέσποτο σκυλί που είχε σταθεί και μας κοιτούσε. Έβρεχε. Έτσι κάθε που βλέπω τώρα ένα σκυλί, ξέρω κατά που πέφτει παράδεισος.«


Τάσος Λειβαδίτης, από την ενότητα «Ο αδελφός Ιησούς»

H Γέννηση…

«Ένα άλλο βράδυ τον άκουσα να κλαίει δίπλα. Χτύπησα την πόρτα και μπήκα. Μου ‘δειξε πάνω στο κομοδίνο ένα μικρό ξύλινο σταυρό. “Είδες – μου λέει – γεννήθηκε η ευσπλαχνία”. Έσκυψα τότε το κεφάλι κι έκλαψα κι εγώ. Γιατί θα περνούσαν αιώνες και αιώνες και δε θα ‘χαμε να πούμε τίποτα ωραιότερο απ’ αυτό.»

Τάσος Λειβαδίτης, «H Γέννηση», από το «Ο αδελφός Ιησούς»

«Όλοι ίδιοι είναι!»

Συχνά αντιμετωπίζω ανθρώπους που αναπτύσσουν μια παθητική αντίληψη για ότι συμβαίνει γύρω τους. Αποθαρρυμένοι καθώς είναι, επιδιώκουν να αποθαρρύνουν και τους διπλανούς τους από το να κινητοποιηθούν και να δράσουν μέσα στην κοινωνική πραγματικότητα.

«Τι ασχολείσαι; Όλοι ίδιοι είναι», αναφωνούν, αναπαράγοντας μια παραλλαγή συνθήματος της Χρυσής Αυγής («αλήτες, προδότες, πολιτικοί»). Αυτό, βέβαια, δεν είναι τυχαίο. Η αντίληψη πως όλες οι πολιτικές δυνάμεις είναι ίδιες και η λογική πως πρέπει να υπάρξουν κάποιοι «διαφορετικοί» (κατά προτίμηση «τσαμπουκάδες») που θα «λύσουν προβλήματα» ενώ ο λαός θα ζεσταίνει τον καναπέ του, εξέθρεψε σε μεγάλο βαθμό το ναζιστικό μόρφωμα της Χρυσής Αυγής.

Μια ερώτηση που θα μπορούσε να τεθεί σε όσους φέρουν την παραπάνω άποψη, είναι η εξής: «τι προτείνεις, λοιπόν;» Συνήθως οι απαντήσεις τους σε αυτό το ερώτημα, αποκαλύπτουν την συνειδητό ή ασυνείδητο χρυσαυγιτισμό που φωλιάζει στο μυαλό τους.

Ποίοι όμως είναι ίδιοι; Είναι ίδιος αυτός που στηρίζει, με τον έναν ή τον άλλο τρόπο, την διατήρηση της καπιταλιστικής βαρβαρότητας, με αυτόν που αγωνίζεται για την ανατροπή της; Είναι ίδιος αυτός που υπερασπίζει τα συμφέροντα της πλουτοκρατίας, με αυτόν που είναι στο πλευρό της εργατικής τάξης και του λαού;

Αν κάποιοι μοιάζουν, αυτοί είναι τα ναζιστικά μαντρόσκυλα του καπιταλισμού που ανοίγουν δουλεμπορικά «γραφεία ευρέσεως εργασίας μόνο για Έλληνες», ώστε να εξασφαλίσουν φτηνά εργατικά χέρια στους καπιταλιστές, με αυτούς που έχουν επιβάλει την βάρβαρη πολιτική που τσακίζει τον λαό για να εξασφαλιστεί η κερδοφορία του κεφαλαίου. Αν κάποιοι μοιάζουν, αυτοί είναι οι «αντισυστημικοί» φασίστες που προετοιμάζονται να τσακίσουν το εργατικό λαϊκό κίνημα, με αυτούς που επιβάλουν τη θεσμική καταστολή.

Αντίο Ούγκο!

«Ο Ιησούς, ήταν μαζί μου σε δύσκολους καιρούς, και σε κρίσιμες στιγμές. Λοιπόν, ο Ιησούς Χριστός είναι αναμφίβολα μια ιστορική προσωπικότητα –ήταν κάποιος που επαναστάτησε, ένας αντιιμπεριαλιστής. Αντιμετώπισε την Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία…. Επειδή, ποιος μπορεί να πιστέψει πως ο Ιησούς ήταν καπιταλιστής; Όχι. Ο Ιούδας ήταν ο καπιταλιστής, που πήρε τα νομίσματα! Ο Χριστός ήταν επαναστάτης. Αντιμετώπισε τις θρησκευτικές ιεραρχίες. Αντιμετώπισε την οικονομική δύναμη της εποχής του. Προτίμησε τον θάνατο υπερασπίζοντας τα ανθρωπιστικά ιδεώδη του, με τα οποία προώθησε την αλλαγή…. Αυτός είναι ο δικός μας Ιησούς Χριστός.»

«Ιησού, δώσε μου το στεφάνι σου. Δώσε μου τον σταυρό σου, τα αγκάθια σου κι ας ματώσω. Αλλά δώσε μου και ζωή, γιατί πρέπει να προσφέρω περισσότερα σε αυτή τη χώρα, σε αυτόν τον λαό.»

Ούγκο Ραφαέλ Τσάβες Φρίας (1954-2013)

O Ούγκο Τσάβες υπήρξε ένας ηγέτης, που προσπάθησε να βοηθήσει τον λαό του και αντιτάχθηκε στα ιμπεριαλιστικά γεράκια και στα συμφέροντα της πλουτοκρατίας της χώρας του, προωθόντας σημαντικά προγράμματα για την υγεία, την εκπαίδευση, την αντιμετώπιση της φτώχειας του λαού κ.λπ. Είχε αντιληφθεί τον πραγματικό ριζοσπαστικό χαρακτήρα της χριστιανικής πίστης, και η πολιτική του δράση συμβάδιζε αρμονικά με την πίστη του. Μπορεί να μην συμφωνούμε με κάποιες πτυχές της πολιτικής του, όμως αναγνωρίζουμε ότι η δράση του και η προσφορά του ήταν πολύ σημαντική. Ο θάνατός του, είναι μια μεγάλη απώλεια για τον λαό της Βενεζουέλας.

«Είμαστε εμείς που ζυμώνουμε και δεν έχουμε ψωμί…»

Είμαστε εμείς που ζυμώνουμε και δεν έχουμε ψωμί
Εμείς που βγάζουμε το κάρβουνο και κρυώνουμε
Είμαστε εμείς που δεν έχουμε τίποτα
κι ερχόμαστε να πάρουμε τον κόσμο
Τάσος Λειβαδίτης

Όσο το σύστημα της εκμετάλλευσης θα κυριαρχεί πάνω σε λαούς και ανθρώπους, όσο «αυτοί που ζυμώνουν δεν έχουν ψωμί» και όσο «αυτοί που βγάζουν το κάρβουνο κρυώνουν», τόσο στίχοι σαν κι αυτούς, θα μιλούν στις καρδιές των εργατών, των καταπιεσμένων, των αδικημένων, των εξαθλιωμένων, όλων αυτών των προλετάριων που με το αίμα και τον ιδρώτα τους παράγουν τον πλούτο που τα παράσιτα, οι καπιταλιστές, τους αρπάζουν.

Απεχθάνομαι όσους…

Την ώρα που περνάνε νέα βάρβαρα μέτρα εξαθλίωσης, εκτός από όσους αναφωνούν ΝΑΙ, υπάρχουν και κάποιοι άλλοι που τους ακούω και αηδιάζω. Λοιπόν, μπορώ να δηλώσω υπεύθυνα ότι:

  • Απεχθάνομαι όσους αντί να ενδιαφέρονται για το τι συμβαίνει στην κοινωνία, τα βάζουν με τον εργαζόμενο του μετρό ή του λεωφορείου που απεργεί και τους «καθυστερεί».
  • Απεχθάνομαι όσους είναι «έντιμοι» και «καθωσπρέπει» και ενοχλούνται από όσους αγωνίζονται, καθώς «δεν πρέπει να τα βάζουμε με την νομιμότητα».
  • Απεχθάνομαι όσους είναι χαιρέκακοι ενάντια σε άλλα κομμάτια της εργατικής τάξης.
  • Απεχθάνομαι όσους θέλουν να μας πείσουν πως το σύστημα είναι εντάξει, και πως οι εργαζόμενοι φταίνε για όσα δεν πάνε καλά.
  • Απεχθάνομαι όσους λένε «ε και που γίνονται απεργίες, και πορείες, τι έγινε;»

Για την δογματική εναντίωση στη θρησκευτική πίστη

Έχουμε επανειλημμένα ασκήσει συγκεκριμένη κριτική, προς τις μορφές πίστης και θρησκείας που καλλιεργούν μοιρολατρικές αντιλήψεις για την ζωή. Από την άλλη πλευρά όμως, υπάρχει κι ένα άλλο είδος δογματισμού. Υπάρχουν οι φονταμενταλιστές «άθεοι», που καταδικάζουν de facto την θρησκευτική πίστη και κλείνουν τα μάτια όποτε η πίστη κινητοποιεί σε ιστορική δράση για δικαιοσύνη.

Ως χριστιανοί και κομμουνιστές, δεν δεχόμαστε να θεωρούμαστε ταξικά «χωλοί», επειδή πιστεύουμε στο Θεό. Ειδικά, όταν βλέπουμε την πίστη αυτή να γεννά ριζοσπαστική ταξική αντίληψη και αγωνιστική διεκδίκηση της δικαιοσύνης σε κάθε επίπεδο. Ως εκ τούτου, δεν δεχόμαστε την διδασκαλία που λέει ότι σε μια κοινωνία χωρίς αδικία, η πίστη θα είναι άχρηστη.

Μπορεί η διαστρεβλωμένη πίστη, να χρησιμοποιείται από το σύστημα της εκμετάλλευσης για την χειραγώγηση λαϊκών μαζώνόμως η γνήσια πίστη στο Θεό, μπορεί να αποτελέσει ουσιαστικό μέσο για την κινητοποίηση σε αγώνα υπέρ της κοινωνικής δικαιοσύνης και ενάντια στην καπιταλιστική εκμετάλλευση.

υ.γ. Πιστεύουμε πως δεν πρέπει να γίνονται διακρίσεις σε πιστούς ή μη πιστούς. Η επιλογή του καθενός στο ζήτημα της θρησκευτικής πίστης, θα πρέπει να είναι σεβαστή, όποια κι αν είναι αυτή.