Category Archives: Χριστιανική διδασκαλία

Aσυμβατότητα!

Υπάρχουν πράγματα που είναι ασύμβατα από την φύση τους. Επίσης, πολλές φορές, υπάρχουν διαστρεβλώσεις (ενίοτε εσκεμμένες), που επιχειρούν να εξαλείψουν την προαναφερόμενη ασυμβατότητα.

Η χριστιανική παράδοση έχει μια συγκεκριμένη στάση απέναντι στην συσσώρευση πλούτου.

Η παράδοση αυτή, έχει ως υπόβαθρο τα πανάρχαια κείμενα της Παλαιάς Διαθήκης. Ο νόμος του λαού Ισραήλ είχε σαφείς διατάξεις ενάντια στην ιδιοποίηση των μέσων παραγωγής: «Η γη δεν πρέπει να πωλείται οριστικά…» (Λευ. 25:23), ενώ θέσπιζε θεσμούς όπως τα Ιωβηλαία έτη για τον ίδιο λόγο.

Επίσης, οι προφήτες διακήρυτταν με θάρρος λόγους που με σημερινούς όρους, θα μπορούσαμε άνετα να τους χαρακτηρίσουμε αντικαπιταλιστικούς: “Αλίμονο σε εκείνους που προσθέτουν στο σπίτι τους κι άλλο σπίτι κι ενώνουνε χωράφι με χωράφι, έτσι που πια να μην υπάρχει τόπος για άλλους κι αυτοί να μείνουνε οι μοναδικοί της χώρας κάτοικοι!” (Ησ. 5:8).

Αργότερα, ο Ιησούς Χριστός κράτησε ξεκάθαρη στάση απέναντι στον πλούτο και το χρήμα: “Κανείς δεν μπορεί να είναι δούλος σε δύο κυρίους· γιατί ή θα μισήσει τον ένα και θα αγαπήσει τον άλλο, ή θα στηριχτεί στον ένα και θα περιφρονήσει τον άλλο. Δεν μπορείτε να είστε δούλοι και στο Θεό και στο χρήμα.” (Ματθ. 6:24). “Είναι ευκολώτερον να περάση μια καμήλα από την τρύπα μιας βελόνας παρά πλούσιος να μπη εις την βασιλείαν του Θεού.” (Ματθ. 19:24, ΚΔΤΚ)

Η πρωτοχριστιανική κοινότητα που ιδρύθηκε από τους αποστόλους, βασίστηκε στην κοινοκτημοσύνη των πιστών, και την απόρριψη της ατομικής ιδιοκτησίας: “όλοι οι πιστοί ζούσαν σε έναν τόπο και είχαν τα πάντα κοινά· πουλούσαν ακόμα και τα κτήματα και τα υπάρχοντά τους, και μοίραζαν τα χρήματα σε όλους, ανάλογα με τις ανάγκες του καθενός” (Πράξ. 2:44-45). “Όλοι όσοι πίστεψαν είχαν μία καρδιά και μία ψυχή. Κανείς δεν θεωρούσε ότι κάτι από τα υπάρχοντά του ήταν δικό του, αλλά όλα τα είχαν κοινά.” (Πράξ. 4:32). Αυτό είχε ως αποτέλεσμα να μην υπάρχει “κανείς ανάμεσά τους που να στερείται τα απαραίτητα. Γιατί όσοι είχαν χωράφια ή σπίτια τα πουλούσαν, κι έφερναν το αντίτιμο αυτών που πουλούσαν, και το έθεταν στη διάθεση των αποστόλων. Απ’ αυτό δινόταν στον καθένα ανάλογα με τις ανάγκες του.” (Πραξ. 4:34-35).

Επίσης, ηγετικές προσωπικότητες αυτής την κοινότητας, όπως ο Ιάκωβος, είχαν ξεκάθαρη στάση απέναντι στον πλούτο: “Ακούστε με τώρα εσείς οι πλούσιοι. Κλάψτε με γοερές κραυγές για τα βάσανά σας, που όπου να ‘ναι έρχονται. Ο πλούτος σας σάπισε, και τα ρούχα σας τα ‘φαγε ο σκόρος· το χρυσάφι σας και το ασήμι κατασκούριασαν, και η σκουριά τους θα είναι μαρτυρική κατάθεση εναντίον σας και θα καταφάει τις σάρκες σας σαν τη φωτιά. Κι ενώ πλησιάζει η κρίση, εσείς μαζεύετε θησαυρούς. Ακούτε! Κραυγάζει ο μισθός των εργατών που θέρισαν τα χωράφια σας κι εσείς τους τον στερήσατε· και οι κραυγές των θεριστών έφτασαν ως τα αυτιά του παντοδύναμου Κυρίου. Ζήσατε πάνω στη γη με απολαύσεις και σπατάλες. Παχύνατε σαν τα ζώα, που τα πάνε για σφάξιμο. Καταδικάσατε και φονεύσατε τον αθώο· δε σας προέβαλε αντίσταση καμία.” (Ιακ. 5:1-6).

Στους επόμενους αιώνες, οι πατέρες της εκκλησίας, κράτησαν την αντιπλουτοκρατική παράδοση της εκκλησίας ζώσα. Ο Ιωάννης ο Χρυσόστομος, κήρυττε πως «είναι ολέθριο το πάθος της πλουτομανίας και δεν είναι με κανένα τρόπο δυνατό να πλουτίζει κανείς χωρίς ν’ αδικεί.» (PG 62:561-2)

Παρ’ όλη αυτήν την ριζοσπαστική παράδοση της χριστιανικής πίστης, το σύστημα της εκμετάλλευσης, έχουν πλασάρει στους λαούς, αντί για την παραδοσιακή ανατρεπτική χριστιανική αντίληψη, ένα μοιρολατρικό «όπιο», κατασκεύασμα των επιδιώξεών του, που διδάσκει την σιωπή μπροστά στην αδικία, την υποταγή μπροστά στην εκμετάλλευση, που υποθάλπει τον συναγελασμό των διοικούντων της εκκλησίας με τους εκμεταλλευτές πλουτοκράτες, την αποδοχή των πλουσίων ως ευσεβών ανθρώπων που ενίοτε κάνουν και «φιλανθρωπίες»!

Κι όμως, η ριζοσπαστική παράδοση της χριστιανικής πίστης, ούτε καν αυτές, τις «φιλανθρωπίες» δεν αποδέχεται από τους εκμεταλλευτές: «Ἀλλὰ κι ἂν ἀκόμη προσφέρεις ἐλεημοσύνη, ὡς προϊὸν ἀπάνθρωπης ἐκμετάλλευσης δὲν θὰ εἶναι καρπὸς τῶν συμφορῶν τῶν ἄλλων, γεμάτη δάκρυα καὶ στεναγμούς; Ἂν γνώριζε ὁ φτωχὸς ἀπὸ ποῦ προσφέρεις τὴν ἐλεημοσύνη, δὲν θὰ τὴ δεχόταν, γιατὶ θὰ αἰσθανόταν σὰ νὰ ἔμελλε νὰ γευτεῖ σάρκες ἀδελφικὲς καὶ αἷμα συγγενῶν του. Θὰ σοῦ πετοῦσε δὲ κατάμουτρα τοῦτα τὰ λόγια τὰ γεμάτα θάρρος καὶ φρονιμάδα: Μὴ μὲ θρέψεις, ἄνθρωπε, ἀπὸ τὰ δάκρυα τῶν ἀδελφῶν μου. Μὴ δώσεις στὸ φτωχὸ ψωμὶ βγαλμένο ἀπὸ τοὺς στεναγμοὺς τῶν ἄλλων φτωχῶν. Μοίρασε στοὺς συνανθρώπους σου ὅσα μὲ ἀδικίες μάζεψες καὶ τότε θὰ παραδεχτῶ τὴν εὐεργεσία σου. Ποιὸ τὸ ὄφελος, ἂν δημιουργεῖς πολλοὺς φτωχοὺς (μὲ τὴν ἐκμετάλλευση) κι ἀνακουφίζεις ἕνα (μὲ τὴν ἐλεημοσύνη); Ἂν δὲν ὑπῆρχε τὸ πλῆθος τῶν τοκογλύφων (τῶν ἐκμεταλλευτῶν γενικά), δὲν θὰ ὑπῆρχε οὔτε ἡ στρατιὰ τῶν πεινασμένων. Ἂς διαλυθοῦν τὰ ὀργανωμένα οἰκονομικὰ συμφέροντα καὶ ὅλοι θ’ ἀποκτήσουμε τὴν οἰκονομική μας αὐτάρκεια.» (Γρηγόριος Νύσσης, Κατά Τοκιζόντων)

Λοιπόν, για να ξεκαθαρίσουμε: καπιταλισμός, πλούτος, επιδίωξη της μεγιστοποίησης του κέρδους, κ.λπ., είναι πράγματα ασύμβατα με την χριστιανική πίστη και παράδοση, όσο κι αν κάποιοι θέλουν να διαστρεβλώσουν αυτό το γεγονός ή να προτείνουν εναλλακτικές με ορθάνοιχτα τα παράθυρα προς την συσσώρευση πλούτου, και εν τέλει την εκμετάλλευση ανθρώπων.

Το «ευαγγέλιο της ευημερίας»

Το λεγόμενο «Ευαγγέλιο της Ευημερίας» (ή αλλιώς «ευαγγέλιο του πλουτισμού και της υγείας»), είναι μια διδασκαλία που έχει επικρατήσει σε κάποιους σύγχρονους προτεσταντικούς κύκλους. Σύμφωνα με αυτό, η οικονομική και γενικά η υλική ευημερία, καθώς και η σωματική υγεία, είναι το θέλημα του Θεού για τους πιστούς του! Δηλαδή, στην ουσία διδάσκει πως όποιος πιστεύει πραγματικά στο Θεό, θα λαμβάνει ως ανταλλάγματα: χρήμα, αυτοκίνητα, ακίνητα, χωράφια, καλή επαγγελματική σταδιοδρομία, υγεία κλπ. Αυτό σημαίνει πως τα αντίθετα, δηλαδή η φτώχεια, η πείνα, η ανεργία κλπ, δικαιολογούνται καθώς είναι σημάδια απιστίας!

Στην πραγματικότητα αυτές οι αρρωστημένες αντιλήψεις, δεν έχουν καμία σχέση με αυτά που πρεσβεύει πραγματικά η χριστιανική πίστη. Ο Ιησούς είπε πως «είναι ευκολώτερον να περάση μια καμήλα από την τρύπα μιας βελόνας παρά πλούσιος να μπη εις την βασιλείαν του Θεού.” (Ματθ. 19:24, ΚΔΤΚ). Όμως ο καπιταλισμός, είχε ανάγκη να δημιουργήσει ένα «όπιο», κομμένο και ραμμένο στα μέτρα του, το οποίο ουσιαστικά θα εξυμνούσε την «δημιουργικότητα» και την «επιχειρηματικότητα» των κεφαλαιοκρατών, θα απενοχοποιούσε τον πλούτο και γενικά την επιδίωξη του πλουτισμού, και θα μετέτρεπε την πνευματικότητα των ανθρώπων σε «monopoly». Έτσι λοιπόν, δημιούργησε μια ειδωλολατρική πίστη σύμφωνα με την οποία, οι πιστοί εξυπακούεται πως πρέπει να κατέχουν πλούτο και να είναι υγιείς.

Τι θα απογίνουν όσοι παραμένουν φτωχοί όμως; Η «Ευημερία» έχει προβλέψει και γι’ αυτό. Οι εύποροι πιστοί, θα προσφέρουν φιλανθρωπία από τον πλούτο που τους έχει «χαρίσει ο Θεός», προς όσους έχουν ανάγκη! Το «Ευαγγέλιο της Ευημερίας», δεν επιδιώκει σε καμία περίπτωση ισότητα των ανθρώπων. Το αντίθετο. Για το «Ευαγγέλιο της Ευημερίας» οι πιστοί πρέπει να είναι πλούσιοι και οι άπιστοι, φτωχοί! Καλλιεργεί την γνώριμη στον καπιταλισμό, ατομικιστική αντίληψη. Ο πιστός, δεν πρέπει να αγωνιστεί για το δίκαιο του καταπιεσμένου. Απλώς μπορεί να ταΐσει τον φτωχό (οπότε και να τον διατηρήσει εξαρτημένο).

Αυτό είναι το «Ευαγγέλιο της Ευημερίας». Ένα «ευαγγέλιο» της ελεύθερης αγοράς που θεωρεί «ευλογία» την συσσώρευση κεφαλαίου.

«Δεν ξέρω τι νοιώθετε για το ευαγγέλιο της ευημερίας -το ευαγγέλιο της υγείας, του πλούτου και της ευημερίας, αλλά θα σας πω τι νοιώθω εγώ γι’ αυτό: μίσος!»
Τζον Πάιπερ, χριστιανός ιεροκήρυκας.

Η «αρπαγή» της εκκλησίας!

Μέσα στους Διαμαρτυρόμενους Χριστιανούς, τους τελευταίους αιώνες έχει κυριαρχήσει η εσχατολογική θεωρία της «αρπαγής της εκκλησίας». Τι ακριβώς είναι η «αρπαγή της εκκλησίας»;

Σύμφωνα με την θεωρία της αρπαγής, πριν την περίοδο της «θλίψης» οι πραγματικοί χριστιανοί θα «αρπαχτούν» στον ουρανό από τον Χριστό. Με αυτόν τον τρόπο, θα αποφύγουν τα δεινά που πρόκειται να υπάρξουν στη Γη κατά τους έσχατους καιρούς. Πολλοί Διαμαρτυρόμενοι, έχουν κωδικοποιήσει την εσχατολογία τους, ως εξής:

  • Η επικείμενη προσμονή της εκκλησίας είναι η αρπαγή της από τον Χριστό. Η αρπαγή θα γίνει πριν την μεγάλη θλίψη. Κατά τη διάρκειά της, όλοι οι πιστοί που θα έχουν πεθάνει, θα αναστηθούν, και έπειτα όσοι είναι ζωντανοί θα αρπαχτούν μαζί τους ταυτόχρονα, και θα συναντηθούν με τον Χριστό στον αέρα.
  • Μετά την αρπαγή της εκκλησίας, στην γη θα βασιλέψει για επτά χρόνια ο Αντίχριστος.
  • Όταν ο Ιησούς επιστρέψει μετά τη μεγάλη θλίψη, θα βασιλεύσει πάνω στη Γη για χίλια χρόνια (χιλιετής βασιλεία).
  • Η τελική κρίση θα λάβει χώρα για εκείνους που απέρριψαν τον Χριστό.

Θα θέλαμε να επισημάνουμε πως παραδοσιακά η εσχατολογία της εκκλησίας, ουδέποτε περιλάμβανε αυτήν την θεωρία. Η θεωρία της αρπαγής, αναπτυχθηκε μόλις την περίοδο 1830-1840, από τον Τζων Νέλσον Ντάρμπυ (ο Ντάρμπυ, είναι επίσης υπεύθυνος σε μεγάλο βαθμό για τον λεγόμενο «χριστιανικό σιωνισμό»), και κέρδισε έδαφος κυρίως στις αρχές του 20ου αιώνα, ανάμεσα στους Προτεστάντες των Ηνωμένων Πολιτειών. Παρ’ όλα αυτά αρκετοί Διαμαρτυρόμενοι (Λουθηρανοί, κάποιοι Πρεσβυτεριανοί κ.λπ.), δεν αποδέχονται την εσχατολογία της αρπαγής, και πιστεύουν πως η δευτέρα παρουσία του Χριστού, θα λάβει χώρα στο τέλος της ιστορίας (όπως επίσης πιστεύουν οι Ρωμαιοκαθολικοί και οι Ορθόδοξοι).

Ένα μεγάλο ζήτημα σχετικά με την θεωρία της αρπαγής, είναι οι προεκτάσεις που μπορεί να έχει η αποδοχή της θεωρίας από έναν πιστό, στην οπτική του για τα κοινωνικά, και όχι μόνο, ζητήματα. Συνήθως, όσοι αποδέχονται την θεωρία της αρπαγής, καλλιεργούν μοιρολατρική αντίληψη για την ιστορία. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα, να κρατούν συγκεκριμένη στάση, μπροστά στα διάφορα γεγονότα.

Η αντίληψη, πως οι πιστοί, προορίζονται να αποφύγουν τα δεινά αυτού του κόσμου, μπορεί να μετατρέψει χριστιανούς σε αναίσθητες οντότητες ως προς τα προβλήματα που αντιμετωπίζει η ανθρωπότητα. Πολλοί πιστοί της αρπαγής, βλέπουν την αδικία στον κόσμο, απλά ως άλλο ένα σημείο των καιρών. Αντί να αγωνιστούν εναντίον της, ουσιαστικά την καλωσορίζουν, καθώς πιστεύουν πως η αδικία φανερώνει ότι «ο καιρός της αρπαγής», είναι κοντά! Η αντίληψή τους, είναι περίπου η εξής: οι πιστοί θα ξεφύγουν, από όλα αυτά, και ο κόσμος βαδίζει προς την καταστροφή, οπότε δεν πρέπει να μας απασχολεί και πολύ η αδικία, η καταπίεση, η εξαθλίωση ανθρώπων, η καταστροφή της φύσης, κ.λπ.!

Η θεωρία της αρπαγής, θα πρέπει να είναι, από τις αγαπημένες των καπιταλιστών!

Η παραδοσιακή εσχατολογία αντίθετα, μπορεί να έχει πολύ πιο ριζοσπαστικές προεκτάσεις! Ο θεολόγος Θανάσης Ν. Παπαθανασίου, μιλάει γι’ αυτές:

«Για την Ορθόδοξη θεολογία, η στάση των Χριστιανών μέσα στην ιστορία δεν μπορεί να είναι παθητική αναμονή του τέλους. Η ιστορία δεν αποτελεί ένα «στημένο» παιχνίδι, αλλά μια πραγματική σύγκρουση μεταξύ των φιλό-θεων και των αντί-θεων δυνάμεων. Ακριβώς επειδή το τέρμα της (η Βασιλεία) είναι μεταϊστορικό, κι όχι ενδοϊστορικό, η ιστορία δεν αποτελεί προκαθορισμένη διαδικασία, αλλά πορεία ανοιχτή στην ελεύθερη ανθρώπινη δράση και σε απρόσμενες εκβάσεις… Ο Χριστιανός, λοιπόν, εμπνεόμενος από το όραμα της Βασιλείας, καλείται σε ιστορική δράση και σε αγώνα κατά των ποικιλόμορφων δυνάμεων του θανάτου, κατά της ανισότητας, της αδικίας, της εξαθλίωσης του ανθρώπινου προσώπου.»*

*. Θανάσης Ν. Παπαθανασίου, Κοινωνική δικαιοσύνη και Ορθόδοξη θεολογία, εκδ. Ακρίτας, Αθήνα 2006, σελ. 36-37.

Το «μυστήριο» της εκκλησίας

Παράξενο πράγμα η εκκλησία.

  • Μπορεί να αφυπνίσει, μπορεί και να αποκοιμίσει.
  • Μπορεί να απελευθερώνει κοινωνίες, μπορεί και να τις σκλαβώνει.
  • Μπορεί να είναι φως και αλάτι για τον κόσμο, μπορεί να είναι και ναρκωτικό, όπιο.
  • Μπορεί να ενδυναμώσει τον αγώνα για έναν πιο δίκαιο κόσμο, μπορεί και να τον απονευρώσει πλήρως.
  • Μπορεί να εμπνεύσει τους ανθρώπους για ένα καλύτερο αύριο, μπορεί και να τους βυθίσει στη μοιρολατρία.
  • Μπορεί να δημιουργήσει οραματισμό που θα τον τρέμουν οι εκμεταλλευτές, μπορεί να μετατραπεί σε αποκούμπι του συστήματος.
  • Μπορεί να ελκύσει ανθρώπους που είναι ενεργοί και αγωνίζονται μέσα στην κοινωνία, μπορεί να τους αηδιάσει και να τους διώξει μακριά.

«Φτωχοί θα υπάρχουν πάντα»

Μέσα στην Αγία Γραφή, υπάρχει καταγεγραμμένος ένας λόγος του Ιησού Χριστού, στον οποίο λέει: «πάντοτε γὰρ τοὺς πτωχοὺς ἔχετε μεθ’ ἑαυτῶν» (Ματθ. 25:11), δηλαδή «Όσο για τους φτωχούς, αυτούς πάντοτε θα τους έχετε μαζί σας.» (ΝΜΒ)

Υπάρχουν χριστιανοί που επικαλούνται το συγκεκριμένο εδάφιο, για να ασκήσουν κριτική προς την αγωνιστική δράση για ανατροπή της αδικίας, και στην ουσία, για να δικαιολογήσουν καταστάσεις εκμετάλλευσης. Θέλει όμως η Αγία Γραφή, λέγοντας, πως «πάντα θα υπάρχουν φτωχοί», να δικαιολογήσει αυτήν την κατάσταση, και να αποθαρρύνει κάθε προσπάθεια ανατροπής της;

Ο διευθυντής του Ελληνικού Βιβλικού Κολεγίου, κ. Jeff Baldwin, σε μια ενδιαφέρουσα ομιλία του, με τίτλο «Το Χρέος», που έδωσε στην Ελληνική Ευαγγελική Εκκλησία Πεύκης (μπορείτε να την κατεβάσετε από εδώ), σχολιάζει:

«Δεν ξέρω αν προσέξατε εκεί μια φρασούλα σημαντική…: «για να μην υπάρχει φτωχός μεταξύ σας» [αναφερόμενος στο Δευτ. 15:4]. Θα πει κάποιος «μα δεν είπε ο Χριστός, ότι τους φτωχούς πάντα θα τους έχετε μαζί σας»; Ναι, ο Χριστός το είπε αυτό, και το λέει και η περικοπή μας εδώ πέρα, ότι θα έχετε πάντα φτωχούς να τους βοηθάτε. Όμως, όταν το είπε αυτό ο Χριστός, απαντούσε στη δικαιολογία του Ιούδα, που παραπονιόταν που η γυναίκα εκείνη, έσπασε το αλάβαστρο και έχυσε το μύρο πάνω του. Και είχε πει ο Ιούδας, «μα αυτά θα μπορούσαμε να τα είχαμε δώσει στους φτωχούς», και λέει ο Χριστός «τους φτωχούς θα τους έχετε και αύριο». Βοηθήστε τους αύριο!  Αυτό ήταν το μήνυμα. Μη γελιόμαστε αδερφοί. Το ότι ο Χριστός είπε, ότι θα έχουμε φτωχούς ανάμεσά μας, δε σημαίνει ότι είπε, «να χαίρεστε που έχετε φτωχούς ανάμεσά σας», ή «να επικροτείτε ότι υπάρχουν φτωχοί ανάμεσά σας», ή «να χαίρεστε γιατί το σύστημα στο οποίο ζείτε, δημιουργεί φτώχεια». Αυτή δεν ήταν ποτέ η καρδιά του Θεού, ούτε του Χριστού. Η καρδία του ήταν αυτό που λέει εδώ ο Νόμος του Θεού: «να μην υπάρχει φτωχός ανάμεσά σας».«

Η διαπίστωση πως υπάρχουν φτωχοί, και πως, με βάση τα σημερινά δεδομένα, θα συνεχίσουν να υπάρχουν, δεν καλεί τον πιστό σε μια μοιρολατρική αποδοχή της κατάστασης. Στην πραγματικότητα, τον καλεί να κατανοήσει την κατάσταση, ώστε να βοηθήσει όσους έχουν ανάγκη, και για να πάμε πιο πέρα, να δράσει ενάντια στα «δεδομένα» που οδηγούν ανθρώπους στην φτώχεια και στην εξαθλίωση.

Ανατριχάζω στη σκέψη πως αυτές οι εικόνες «θα υπάρχουν για πάντα», και εγώ δε θα κάνω τίποτα για να τις αλλάξω!

Στοιχεία ταξικής συνείδησης στο Κατά Λουκάν Ευαγγέλιον

Μακαρισμοί

Οι Μακαρισμοί είναι ένα πολύ γνωστό απόσπασμα της Αγίας Γραφής. Συνήθως, παρατίθενται από το Κατά Ματθαίον Ευαγγέλιον, αλλά μέσα στην Καινή Διαθήκη, και συγκεκριμένα στο Κατά Λουκάν, υπάρχει και μια πιο λιτή μορφή τους. Λοιπόν, οι Μακαρισμοί όπως τους βρίσκουμε εκεί, περιέχουν στοιχεία ταξικής συνείδησης!

Κατά το Λουκά, ο Ιησούς Χριστός λέει: «Μακάριοι οἱ πτωχοί, ὅτι ὑμετέρα ἐστιν ἡ βασιλεία τοῦ Θεοῦ, μακάριοι οἱ πεινῶντες νῦν, ὅτι χορτασθήσεσθε μακάριοι οἱ κλαίοντες νῦν, ὅτι γελάσετε.» (Λουκ. 6:20-21), ενώ στην συνεχίζει λέγοντας: «Πλὴν οὐαὶ ὑμῖν τοῖς πλουσίοις, ὅτι ἀπέχετε τὴν παράκλησιν ὑμῶν. Οὐαὶ ὑμῖν, οἱ ἐμπεπλησμένοι νῦν ὅτι πεινάσετε. Οὐαὶ, οἱ γελῶντες νῦν, ὅτι πενθήσετε καὶ κλαύσετε.» (εδ. 24-25)

Είναι γεγονός, ότι στο Ματθαίο, οι «πτωχοί» του Λουκά, αναφέρονται ως «πτωχοὶ τῷ πνεύματι», και οι «πεινῶντες» ως «πεινῶντες καὶ διψῶντες τὴν δικαιοσύνην». Ως χριστιανοί που δεχόμαστε την θεοπνευστία των Γραφών, αποδεχόμαστε την θεοπνευστία της διευκρίνησης που γίνεται στον Ματθαίο, όμως η συνοχή του κειμένου όπως το βρίσκουμε στο Λουκά, και η άμεση αντιπαραβολή φτωχών-πλουσίων, πεινασμένων-χορτασμένων, θλιμμένων-χαρούμενων, φανερώνει πως και σε αυτή την πιο λιτή μορφή του κειμένου των Μακαρισμών, εμφανίζεται μια επίσης θεόπνευστη νοηματική πτυχή. Σ’ αυτή τη πτυχή λοιπόν, εμφανίζεται ένα είδος ταξικής προσέγγισης.

Η παραβολή του πλούσιου και του φτωχού Λάζαρου

Στο Κατά Λουκάν, υπάρχει μια παραβολή, που δεν αναφέρεται σε κανένα άλλο ευαγγέλιο. Είναι η παραβολή του πλουσίου και του φτωχού Λάζαρου, που βρίσκεται στο κεφάλαιο 16. Σ’ αυτή τη παραβολή, ο Χριστός αναφέρεται σε έναν πλούσιο που «ἐνεδύετο πορφύραν καὶ στολήν βυσσίνην, εὐφραινόμενος καθ᾿ ἡμέραν μεγαλοπρεπῶς.» (Λουκ. 16:19, Βάμβ.) και σε έναν φτωχό, που ονομαζόταν Λάζαρος και «ἔκειτο πεπληγωμένος πλησίον τῆς πύλης αὐτοῦ [του πλουσίου] καὶ ἐπεθύμει νὰ χορτασθῇ ἀπὸ τῶν ψιχίων τῶν πιπτόντων ἀπὸ τῆς τραπέζης τοῦ πλουσίου» (εδ. 20-21). Όταν πέθαναν και οι δύο, ο πλούσιος πήγε στον Άδη (σε τόπο βασάνου), ενώ ο φτωχός βρέθηκε μαζί με τον Αβραάμ (σε τόπο παρηγοριάς). Εκεί ο πλούσιος, αντικρίζοντάς τους, έκανε εκκλήσεις για βοήθεια προς τον Αβραάμ, όμως αυτός του απάντησε: «Τέκνον, ἐνθυμήθητι ὅτι ἀπέλαβες σὺ τὰ ἀγαθὰ σου ἐν τῇ ζωῇ σου, καὶ ὁ Λάζαρος ὁμοίως τὰ κακά· τώρα οὗτος μὲν παρηγορεῖται, σὺ δὲ βασανίζεσαι» (εδ. 25).

Στην ουσία, ο λόγος για τον οποίο τιμωρήθηκε ο πλούσιος, ήταν επειδή ακριβώς ήταν πλούσιος, ενώ ο λόγος που δέχτηκε παρηγοριά ο φτωχός, ήταν επειδή ακριβώς ήταν φτωχός. Και εδώ λοιπόν, φανερώνονται στοιχεία ταξικής συνείδησης.

«Ο Θεός δεν ξεχνά την κραυγή των καταπιεσμένων!» Εμείς;

«Ψάλτε στον Κύριο… δεν ξέχασε των καταπιεσμένων την κραυγή.»
-Ψαλμ. 9:12-13, ΝΜΒ

Ως χριστιανός, πιστεύω σε ένα Θεό που «αγαπά τη δικαιοσύνη» (Ψαλμ. 11:7). Ο Κύριός μου, δίνει σημασία στις κραυγές των καταπιεσμένων… των «κολασμένων» της γης! Τον απωθεί η αδικία, η καταπίεση, η ανισότητα, και ενδιαφέρεται για όλες τις καταστάσεις που αγγίζουν την καθημερινή ζωή των ανθρώπων.

Ο Ιησούς Χριστός, εκτός από την σωτήρια, και τα πνευματικά ζητήματα, ενδιαφέρθηκε και για την φτώχεια που μάστιζε τον λαό. Αναφερόμενος στα πνευματικά, είπε πως «ο άνθρωπος δε ζει μόνο με ψωμί» (Ματθ. 4:4), αλλά ποτέ δεν είπε πως ο άνθρωπος μπορεί να ζήσει χωρίς αυτό. Αντίθετα, σε πολλές περιπτώσεις νοιάστηκε για το πως θα παρέχει τροφή σε ανθρώπους (Ματθ. 14:13-21, 15:1-10, Μάρκ. 6:30-44, 8:1-10, Λουκ. 9:10-17, Ιωάν. 6:1-14).

Ο Ιησούς Χριστός, δεν συμβιβάστηκε με όσους θεωρούσαν ως ιδανικό το κέρδος. Όταν κάποιοι εκμεταλλεύτηκαν το θρησκευτικό αίσθημα του λαού για να αποκομίσουν κέρδος, πουλώντας και αγοράζοντας μέσα στο ναό της Ιερουσαλήμ, ο Ιησούς εμφανίστηκε με ένα μαστίγιο, καταστρέφοντας  “τὰς τραπέζας τῶν ἀργυραμοιβῶν”, αποκαλώντας τους “σπήλαιον λῃστῶν” και “οἶκον ἐμπορίου”, και φανερώνοντας την εναντίωσή του προς “πάντας τοὺς πωλοῦντας καὶ ἀγοράζοντας” (Ματθ. 21:12-13, Μαρκ. 11:15-17, Λουκάς 19:45-46, Ιωάν. 2:13-16). Οι άνθρωποι αυτοί, έβαζαν το κέρδος πάνω από το Θεό. Σίγουρα, το έβαζαν πάνω και από τις ανθρώπινες ζωές!

Λοιπόν, η πνευματική ελευθερία που μου χαρίζει ο Θεός, εμπνέει έναν απελευθερωτικό οραματισμό, και δημιουργεί μια δίψα για αγώνα ενάντια σε κάθε μορφή πνευματικής και κοινωνικής εκμετάλλευσης ή καταπίεσης. Επειδή είμαι χριστιανός, δεν είμαι μοιρολάτρης. Αγωνιώ, ποθώ και αγωνίζομαι να είμαι το «αλάτι» και το «φως του κόσμου» (Ματθ. 5:13-14).

Ο Θεός μου ενδιαφέρεται για τον καταπιεσμένο. Ακούει την κραυγή του. Δεν μπορώ εγώ να μείνω αμέτοχος. Δεν μπορώ να μην ζητάω μια πιο δίκαιη κοινωνία. Δεν μπορώ να μην νοιάζομαι για όσους έχουν μεγαλύτερη ανάγκη από μένα. Δεν μπορώ να μη στέκομαι δίπλα τους όταν κραυγάζουν ενάντια στην αδικία και την ανισότητα. Δεν μπορώ να μην ενδυναμώνω την φωνή τους. Δεν μπορώ να μην φωνάζω μαζί τους.

Επειδή πιστεύω σε έναν δίκαιο Θεό, κάτι καίει μέσα μου όταν βλέπω τους πολλούς να ζουν μέσα στην εξαθλίωση, και τους λίγους να συσσωρεύουν όλο και περισσότερο πλούτο. Πως άλλωστε θα ήταν διαφορετικά; Όταν ο ίδιος ο Δημιουργός μου νοιάζεται για τον καταπιεσμένο, θα μπορούσα εγώ, το δημιούργημα, να νοιάζομαι μόνο για τον εαυτό μου; Θα έπρεπε να περιμένω να θιχτούν και τα δικά μου δικαιώματα για να εξεγερθώ;

Ο Γερμανός αντιστασιακός πάστορας των χρόνων της χιτλερικής Γερμανίας, Martin Niemoller είχε γράψει: «Όταν ήρθαν να πάρουν τους Εβραίους, δεν διαμαρτυρήθηκα γιατί δεν ήμουν Εβραίος. Όταν ήρθαν για τους Κομμουνιστές, δεν φώναξα γιατί δεν ήμουν Κομμουνιστής. Όταν κατεδίωξαν τους τσιγγάνους, ούτε τότε φώναξα γιατί δεν ήμουν τσιγγάνος. Όταν έκλεισαν το στόμα των Ρωμαιοκαθολικών που αντιτάσσονταν στο Φασισμό, δεν έκανα τίποτα γιατί δεν ήμουν Καθολικός. Μετά ήρθαν να συλλάβουν εμένα, αλλά δεν υπήρχε πια κανείς να αντισταθεί μαζί μου…»

Ο Niemoller, προσπαθεί, με την απλή λογική, να καλλιεργήσει ένα πνεύμα αλτρουισμού και αλληλεγγύης. Όμως οι χριστιανοί, έχουμε έναν λόγο παραπάνω για να αγωνιζόμαστε μαζί με τον καταπιεσμένο. Δεν είναι μόνο πως, πλησιάζει και η δική μας σειρά να έρθουμε στην θέση του (για όσους δεν έχει ήδη γίνει αυτό). Είναι πως στο πρόσωπο του καταπιεσμένου, δέχεται την καταπίεση ο ίδιος ο Χριστός (Ματθ. 25:34-40).

Άνθρωποι που δεν έχουν σχέση με την εκκλησία είναι αλληλέγγυοι προς τους καταπιεσμένους. Εμείς;

Ο ίδιος ο Θεός μας, δεν ξεχνά την φωνή των καταπιεσμένων. Εμείς;

Υπακοή στην εξουσία;

Πολλοί πιστεύουν πως ο χριστιανός, οφείλει να υποτάσσεται σε κάθε είδους εξουσία. Είναι αλήθεια πως πράγματι, μέσα στις επιστολές της Καινής Διαθήκης, υπάρχουν προτροπές προς τους πιστούς ώστε «πᾶσα ψυχὴ ἐξουσίαις ὑπερεχούσαις ὑποτασσέσθω» (Ρωμ. 13:1).

Κι όμως, στην ίδια την Καινή Διαθήκη, υπήρξαν περιστατικά όπου οι πιστοί δεν υποτάχθηκαν στην εξουσία. Όταν η κοσμική και η θρησκευτική εξουσία, συνέλαβε τον Πέτρο και τον Ιωάννη, επειδή μιλούσαν για τον Χριστό, τους διέταξαν να σταματήσουν την δραστηριότητά τους, απειλώντας πως σε διαφορετική περίπτωση θα τους τιμωρούσαν αυστηρά. Οι απόστολοι, σαφώς δεν υποτάχθηκαν στις διαταγές αυτών των εξουσιών. Σύμφωνα με τους απόστολους: «Πρέπει νὰ πειθαρχῶμεν εἰς τὸν Θεὸν μᾶλλον παρὰ εἰς τοὺς ἀνθρώπους» (Πράξ. 5:29, Βάμβας).

Για τον χριστιανό, υπάρχουν όρια σχετικά με το μέχρι που φτάνει η υπακοή στις εξουσίες. Στην ουσία, ο χριστιανός οφείλει να υπακούει τις εξουσίες που δεν εναντιώνονται στους σκοπούς του Θεού. Οι προφήτες και οι πατέρες της εκκλησίας, που ήρθαν σε ρήξη με τις εξουσίες της εποχής τους, αποτελούν ζωντανά παραδείγματα σχετικά με την στάση που πρέπει να έχει σήμερα ο χριστιανός, απέναντι σε εξουσίες που υπονομεύουν την δικαιοσύνη, που νομοθετούν μεροληπτικά, που εκμεταλλεύονται τους φτωχούς, που ευνοούν την πλουτοκρατία.

«Ο Ιωάννης ο Χρυσόστομος βάδισε καρτερικά το δρόμο της εξορίας και πέθανε πολιτικός εξόριστος, γιατί αρνήθηκε να μεταβάλει το νέο ήθος σε στείρα θρησκευτικότητα που θα αδιαφορούσε για τη δικαιοσύνη και την αρετή… Οι Τρεις Ιεράρχες έκλεισαν τα αυτιά στις σειρήνες του συμβιβασμού και της υποτέλειας.» (Αποκάλυψη και Πολιτική, Β. Π. Στογιάννος, εκδ. Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, Θεσσαλονίκη 1985, σ. 10. ). Αυτό είναι το παράδειγμα, που πρέπει να ακολουθήσουμε στις δύσκολες και παράξενες εποχές που ζούμε.

Η προτροπή του Ιησού Χριστού: «μακάριοι οἱ πεινῶντες καὶ διψῶντες τὴν δικαιοσύνην» (Ματθ. 5:6), προϋποθέτει ανυποκοή προς τις εξουσίες όπου επιβάλουν την αδικία, καταπιέζοντας, και οδηγώντας στην εξαθλίωση τους ανθρώπους, ενώ αντίθετα εξυπηρετούν τα συμφέροντα της «ειδωλολατρικής» πλουτοκρατίας («…πλεονεξίαν, ἥτις ἐστὶν εἰδωλολατρία» -Κολ. 3:5) και (για να έρθουμε στο σήμερα) του Καπιταλισμού (δείτε το άρθρο Αντικρίζοντας τον Καπιταλισμό). Αυτό το τελευταίο, η εναντίωση δηλαδή στην προσπάθεια μεγιστοποίησης του κέρδους, είναι πολύ βασικό, καθώς εκτός από τις διάφορες σχετικές αναφορές της Αγίας Γραφής και Πατέρων της εκκλησίας, η πλέον χαρακτηριστική «επαναστατική» εικόνα μέσα στην Αγία Γραφή, αυτή του Ιησού Χριστού με το μαστίγιο στο ναό, έχει να κάνει με την εναντίωση του προς «πάντας τοὺς πωλοῦντας καὶ ἀγοράζοντας», ενώ έφτασε στο σημείο να καταστρέψει «τὰς τραπέζας τῶν ἀργυραμοιβῶν», αποκαλώντας τους «σπήλαιον λῃστῶν» και «οἶκον ἐμπορίου» (Ματθ. 21:12-13, Μαρκ. 11:15-17, Λουκάς 19:45-46, Ιωάν. 2:13-16).

Διεκδίκησε το δίκαιο…

Υπήρχε ένας λαός που εργαζόταν σκληρά, για να κερδίσουν κάποιοι άλλοι! Μια ανώτερη τάξη με προνόμια, η οποία τους καταπίεζε και τους αδικούσε. Τελικά, μετά από μια έντονη και επίμονη διεκδίκηση, ο λαός κέρδισε την ελευθερία του. Οι καταπιεστές του, αναγκάστηκαν να τον απελευθερώσουν, όμως ο λαός, διεκδίκησε και κάτι άλλο. Τόσα χρόνια παρήγαγε τον πλούτο των άλλων! Έτσι λοιπόν, «ἐζήτησε» από τους καταπιεστές του «σκεύη ἀργυρὰ καὶ σκεύη χρυσά, καὶ ἐνδύματα». Οι καταπιεστές, «ἐδάνεισαν εἰς αὐτοὺς ὅσα ἐζήτησαν». Έτσι λοιπόν, ο λαός «ἐγύμνωσε» αυτούς που τόσα χρόνια τον αδικούσαν. Όμως προσέξτε κάτι! Ο λαός έφυγε από την χώρα, στην οποία για πάρα πολλά χρόνια τον μάστιζε η φτώχεια, η καταπίεση και η αδικία. Ο πλούτος που είχε δανειστεί από τους παλιούς καταπιεστές, παρακρατήθηκε! Δεν επιστράφηκε ποτέ! Μήπως ήταν άδικο αυτό που έγινε; Μήπως ήταν κλεψιά; Όχι! Ήταν απολύτως δίκαιο! Ο λαός, πήρε πίσω ένα κομμάτι από τον πλούτο που ο ίδιος παρήγαγε! Οι πραγματικοί κλέφτες ήταν άλλοι!

Σας θυμίζει κάτι αυτή η ιστορία; Είναι η ιστορία της Εξόδου! Κατά τους πρώτους αιώνες της εκκλησίας, υπήρχαν κάποιοι χριστιανοί που είχαν την αιρετική θεωρία, πως ο Θεός της Καινής Διαθήκης ήταν διαφορετικός από το Θεό της Παλαιάς. Γι’ αυτούς, ο Θεός της Καινής ήταν αγαθός, σε αντίθεση με τον Θεό της Παλαιάς που ήταν πονηρός. Ένα από τα επιχειρήματά τους, ήταν αυτή ακριβώς η ιστορία. Δεν μπορούσε να χωρέσει στο, γεμάτο από ηθικές αρχές, μυαλό τους, το πως ο Θεός είχε ευλογήσει μια τέτοια «κλοπή». Κι όμως, αυτή η «κλοπή», στην πραγματικότητα ήταν μια πράξη δικαιοσύνης. Ο λαός Ισραήλ πήρε πίσω τον πλούτο που αυτός παρήγαγε και κάποιοι άλλοι του αφαιρούσαν! Οι ισορροπημένες φωνές της εκκλησίας, από τότε είχαν αντιληφθεί πως «είναι οι φτωχοί που βγάζουν το χρυσάφι, αν και δεν το έχουν και είναι υποχρεωμένοι να δουλεύουν στη δουλειά, επειδή χρειάζονται δουλειά, και παράγουν αυτά που δεν μπορούν να έχουν.» (Άγιος Αμβρόσιος).

Σήμερα, σε έναν κόσμο αδικίας που οι φτωχοί γίνονται φτωχότεροι, και οι πλούσιοι πλουσιότεροι, η εκκλησία αντιλαμβάνεται ποιο είναι το δίκαιο, ή αντιμετωπίζει ηθικιστικά όσους φωνάζουν, αγωνίζονται και διεκδικούν μια δίκαιη ζωή;

Δεν ξέρω σίγουρα! Όμως φαίνεται, πως κάποτε η ηγεσία της εκκλησίας, είχε πιο ξεκάθαρες φωνές:

«Δε φρίττεις άνθρωπε, δεν κοκκινίζεις από ντροπή, όταν χαρακτηρίζεις επιτιθέμενο αυτόν που παλεύει για το ψωμί του; Αυτός αν και φέρεται επιθετικά, ωστόσο δικαιούται τη συμπάθειά μας, γιατί τόσο πολύ πιέζεται από την πείνα, ώστε αναγκάζεται να φορέσει το προσωπείο της επιθετικότητας… Και πρέπει να σου πω ακόμα πως αυτός που επιτίθεται στην πραγματικότητα είσαι συ, γιατί αν και έρχεσαι τακτικά στην Εκκλησία και ακούς τα κηρύγματά μου, στην αγορά εν τούτοις προτιμάς και το χρυσάφι και τις επιθυμίες και τις ανθρώπινες φιλίες σου, παρά τις δικές μου προτροπές.»
–Ιωάννης ο Χρυσόστομος (P.G. 60, 535-538)

Αν είσαι χριστιανός, έχεις ένα λόγο παραπάνω για να διεκδικείς το δίκαιο!

«Μακάριοι οἱ πεινῶντες καὶ διψῶντες τὴν δικαιοσύνην, ὅτι αὐτοὶ χορτασθήσονται.» (Ματθ. 5:6 )

Οργή!

Σύμφωνα με τον Ιωάννη τον Χρυσόστομο, η οργή είναι η φυσική δύναμη που εμφυτεύτηκε μέσα μας από το Θεό για να βοηθούμε τους αδικημένους (P.G. 61, 563).

Η αγάπη είναι η υπέρτατη αξία στη χριστιανική ζωή, αυτό όμως δεν σημαίνει πως ο χριστιανός πρέπει να είναι ένας αγαπολόγος που θα κάνει τα στραβά μάτια στα στρεβλά, ούτε πως το αίσθημα της οργής πρέπει αναγκαστικά να εκλείψει από τη ζωή του. Στην πραγματικότητα εξ αιτίας της αγάπης προς τον πλησίον, και σε αρμονία με το ιδανικό της δικαιοσύνης, ο χριστιανός οφείλει μεν να πάψει να κινείται από ιδιοτελή και εγωιστικά κίνητρα, όμως επίσης οφείλει να είναι οργισμένος απέναντι στην αδικία, στην εξαθλίωση, στην ανισότητα, στην καταπίεση, στην πλεονεξία.