Αρχεία Ιστολογίου

Aσυμβατότητα!

Υπάρχουν πράγματα που είναι ασύμβατα από την φύση τους. Επίσης, πολλές φορές, υπάρχουν διαστρεβλώσεις (ενίοτε εσκεμμένες), που επιχειρούν να εξαλείψουν την προαναφερόμενη ασυμβατότητα.

Η χριστιανική παράδοση έχει μια συγκεκριμένη στάση απέναντι στην συσσώρευση πλούτου.

Η παράδοση αυτή, έχει ως υπόβαθρο τα πανάρχαια κείμενα της Παλαιάς Διαθήκης. Ο νόμος του λαού Ισραήλ είχε σαφείς διατάξεις ενάντια στην ιδιοποίηση των μέσων παραγωγής: «Η γη δεν πρέπει να πωλείται οριστικά…» (Λευ. 25:23), ενώ θέσπιζε θεσμούς όπως τα Ιωβηλαία έτη για τον ίδιο λόγο.

Επίσης, οι προφήτες διακήρυτταν με θάρρος λόγους που με σημερινούς όρους, θα μπορούσαμε άνετα να τους χαρακτηρίσουμε αντικαπιταλιστικούς: “Αλίμονο σε εκείνους που προσθέτουν στο σπίτι τους κι άλλο σπίτι κι ενώνουνε χωράφι με χωράφι, έτσι που πια να μην υπάρχει τόπος για άλλους κι αυτοί να μείνουνε οι μοναδικοί της χώρας κάτοικοι!” (Ησ. 5:8).

Αργότερα, ο Ιησούς Χριστός κράτησε ξεκάθαρη στάση απέναντι στον πλούτο και το χρήμα: “Κανείς δεν μπορεί να είναι δούλος σε δύο κυρίους· γιατί ή θα μισήσει τον ένα και θα αγαπήσει τον άλλο, ή θα στηριχτεί στον ένα και θα περιφρονήσει τον άλλο. Δεν μπορείτε να είστε δούλοι και στο Θεό και στο χρήμα.” (Ματθ. 6:24). “Είναι ευκολώτερον να περάση μια καμήλα από την τρύπα μιας βελόνας παρά πλούσιος να μπη εις την βασιλείαν του Θεού.” (Ματθ. 19:24, ΚΔΤΚ)

Η πρωτοχριστιανική κοινότητα που ιδρύθηκε από τους αποστόλους, βασίστηκε στην κοινοκτημοσύνη των πιστών, και την απόρριψη της ατομικής ιδιοκτησίας: “όλοι οι πιστοί ζούσαν σε έναν τόπο και είχαν τα πάντα κοινά· πουλούσαν ακόμα και τα κτήματα και τα υπάρχοντά τους, και μοίραζαν τα χρήματα σε όλους, ανάλογα με τις ανάγκες του καθενός” (Πράξ. 2:44-45). “Όλοι όσοι πίστεψαν είχαν μία καρδιά και μία ψυχή. Κανείς δεν θεωρούσε ότι κάτι από τα υπάρχοντά του ήταν δικό του, αλλά όλα τα είχαν κοινά.” (Πράξ. 4:32). Αυτό είχε ως αποτέλεσμα να μην υπάρχει “κανείς ανάμεσά τους που να στερείται τα απαραίτητα. Γιατί όσοι είχαν χωράφια ή σπίτια τα πουλούσαν, κι έφερναν το αντίτιμο αυτών που πουλούσαν, και το έθεταν στη διάθεση των αποστόλων. Απ’ αυτό δινόταν στον καθένα ανάλογα με τις ανάγκες του.” (Πραξ. 4:34-35).

Επίσης, ηγετικές προσωπικότητες αυτής την κοινότητας, όπως ο Ιάκωβος, είχαν ξεκάθαρη στάση απέναντι στον πλούτο: “Ακούστε με τώρα εσείς οι πλούσιοι. Κλάψτε με γοερές κραυγές για τα βάσανά σας, που όπου να ‘ναι έρχονται. Ο πλούτος σας σάπισε, και τα ρούχα σας τα ‘φαγε ο σκόρος· το χρυσάφι σας και το ασήμι κατασκούριασαν, και η σκουριά τους θα είναι μαρτυρική κατάθεση εναντίον σας και θα καταφάει τις σάρκες σας σαν τη φωτιά. Κι ενώ πλησιάζει η κρίση, εσείς μαζεύετε θησαυρούς. Ακούτε! Κραυγάζει ο μισθός των εργατών που θέρισαν τα χωράφια σας κι εσείς τους τον στερήσατε· και οι κραυγές των θεριστών έφτασαν ως τα αυτιά του παντοδύναμου Κυρίου. Ζήσατε πάνω στη γη με απολαύσεις και σπατάλες. Παχύνατε σαν τα ζώα, που τα πάνε για σφάξιμο. Καταδικάσατε και φονεύσατε τον αθώο· δε σας προέβαλε αντίσταση καμία.” (Ιακ. 5:1-6).

Στους επόμενους αιώνες, οι πατέρες της εκκλησίας, κράτησαν την αντιπλουτοκρατική παράδοση της εκκλησίας ζώσα. Ο Ιωάννης ο Χρυσόστομος, κήρυττε πως «είναι ολέθριο το πάθος της πλουτομανίας και δεν είναι με κανένα τρόπο δυνατό να πλουτίζει κανείς χωρίς ν’ αδικεί.» (PG 62:561-2)

Παρ’ όλη αυτήν την ριζοσπαστική παράδοση της χριστιανικής πίστης, το σύστημα της εκμετάλλευσης, έχουν πλασάρει στους λαούς, αντί για την παραδοσιακή ανατρεπτική χριστιανική αντίληψη, ένα μοιρολατρικό «όπιο», κατασκεύασμα των επιδιώξεών του, που διδάσκει την σιωπή μπροστά στην αδικία, την υποταγή μπροστά στην εκμετάλλευση, που υποθάλπει τον συναγελασμό των διοικούντων της εκκλησίας με τους εκμεταλλευτές πλουτοκράτες, την αποδοχή των πλουσίων ως ευσεβών ανθρώπων που ενίοτε κάνουν και «φιλανθρωπίες»!

Κι όμως, η ριζοσπαστική παράδοση της χριστιανικής πίστης, ούτε καν αυτές, τις «φιλανθρωπίες» δεν αποδέχεται από τους εκμεταλλευτές: «Ἀλλὰ κι ἂν ἀκόμη προσφέρεις ἐλεημοσύνη, ὡς προϊὸν ἀπάνθρωπης ἐκμετάλλευσης δὲν θὰ εἶναι καρπὸς τῶν συμφορῶν τῶν ἄλλων, γεμάτη δάκρυα καὶ στεναγμούς; Ἂν γνώριζε ὁ φτωχὸς ἀπὸ ποῦ προσφέρεις τὴν ἐλεημοσύνη, δὲν θὰ τὴ δεχόταν, γιατὶ θὰ αἰσθανόταν σὰ νὰ ἔμελλε νὰ γευτεῖ σάρκες ἀδελφικὲς καὶ αἷμα συγγενῶν του. Θὰ σοῦ πετοῦσε δὲ κατάμουτρα τοῦτα τὰ λόγια τὰ γεμάτα θάρρος καὶ φρονιμάδα: Μὴ μὲ θρέψεις, ἄνθρωπε, ἀπὸ τὰ δάκρυα τῶν ἀδελφῶν μου. Μὴ δώσεις στὸ φτωχὸ ψωμὶ βγαλμένο ἀπὸ τοὺς στεναγμοὺς τῶν ἄλλων φτωχῶν. Μοίρασε στοὺς συνανθρώπους σου ὅσα μὲ ἀδικίες μάζεψες καὶ τότε θὰ παραδεχτῶ τὴν εὐεργεσία σου. Ποιὸ τὸ ὄφελος, ἂν δημιουργεῖς πολλοὺς φτωχοὺς (μὲ τὴν ἐκμετάλλευση) κι ἀνακουφίζεις ἕνα (μὲ τὴν ἐλεημοσύνη); Ἂν δὲν ὑπῆρχε τὸ πλῆθος τῶν τοκογλύφων (τῶν ἐκμεταλλευτῶν γενικά), δὲν θὰ ὑπῆρχε οὔτε ἡ στρατιὰ τῶν πεινασμένων. Ἂς διαλυθοῦν τὰ ὀργανωμένα οἰκονομικὰ συμφέροντα καὶ ὅλοι θ’ ἀποκτήσουμε τὴν οἰκονομική μας αὐτάρκεια.» (Γρηγόριος Νύσσης, Κατά Τοκιζόντων)

Λοιπόν, για να ξεκαθαρίσουμε: καπιταλισμός, πλούτος, επιδίωξη της μεγιστοποίησης του κέρδους, κ.λπ., είναι πράγματα ασύμβατα με την χριστιανική πίστη και παράδοση, όσο κι αν κάποιοι θέλουν να διαστρεβλώσουν αυτό το γεγονός ή να προτείνουν εναλλακτικές με ορθάνοιχτα τα παράθυρα προς την συσσώρευση πλούτου, και εν τέλει την εκμετάλλευση ανθρώπων.

Advertisements

Το «ευαγγέλιο της ευημερίας»

Το λεγόμενο «Ευαγγέλιο της Ευημερίας» (ή αλλιώς «ευαγγέλιο του πλουτισμού και της υγείας»), είναι μια διδασκαλία που έχει επικρατήσει σε κάποιους σύγχρονους προτεσταντικούς κύκλους. Σύμφωνα με αυτό, η οικονομική και γενικά η υλική ευημερία, καθώς και η σωματική υγεία, είναι το θέλημα του Θεού για τους πιστούς του! Δηλαδή, στην ουσία διδάσκει πως όποιος πιστεύει πραγματικά στο Θεό, θα λαμβάνει ως ανταλλάγματα: χρήμα, αυτοκίνητα, ακίνητα, χωράφια, καλή επαγγελματική σταδιοδρομία, υγεία κλπ. Αυτό σημαίνει πως τα αντίθετα, δηλαδή η φτώχεια, η πείνα, η ανεργία κλπ, δικαιολογούνται καθώς είναι σημάδια απιστίας!

Στην πραγματικότητα αυτές οι αρρωστημένες αντιλήψεις, δεν έχουν καμία σχέση με αυτά που πρεσβεύει πραγματικά η χριστιανική πίστη. Ο Ιησούς είπε πως «είναι ευκολώτερον να περάση μια καμήλα από την τρύπα μιας βελόνας παρά πλούσιος να μπη εις την βασιλείαν του Θεού.” (Ματθ. 19:24, ΚΔΤΚ). Όμως ο καπιταλισμός, είχε ανάγκη να δημιουργήσει ένα «όπιο», κομμένο και ραμμένο στα μέτρα του, το οποίο ουσιαστικά θα εξυμνούσε την «δημιουργικότητα» και την «επιχειρηματικότητα» των κεφαλαιοκρατών, θα απενοχοποιούσε τον πλούτο και γενικά την επιδίωξη του πλουτισμού, και θα μετέτρεπε την πνευματικότητα των ανθρώπων σε «monopoly». Έτσι λοιπόν, δημιούργησε μια ειδωλολατρική πίστη σύμφωνα με την οποία, οι πιστοί εξυπακούεται πως πρέπει να κατέχουν πλούτο και να είναι υγιείς.

Τι θα απογίνουν όσοι παραμένουν φτωχοί όμως; Η «Ευημερία» έχει προβλέψει και γι’ αυτό. Οι εύποροι πιστοί, θα προσφέρουν φιλανθρωπία από τον πλούτο που τους έχει «χαρίσει ο Θεός», προς όσους έχουν ανάγκη! Το «Ευαγγέλιο της Ευημερίας», δεν επιδιώκει σε καμία περίπτωση ισότητα των ανθρώπων. Το αντίθετο. Για το «Ευαγγέλιο της Ευημερίας» οι πιστοί πρέπει να είναι πλούσιοι και οι άπιστοι, φτωχοί! Καλλιεργεί την γνώριμη στον καπιταλισμό, ατομικιστική αντίληψη. Ο πιστός, δεν πρέπει να αγωνιστεί για το δίκαιο του καταπιεσμένου. Απλώς μπορεί να ταΐσει τον φτωχό (οπότε και να τον διατηρήσει εξαρτημένο).

Αυτό είναι το «Ευαγγέλιο της Ευημερίας». Ένα «ευαγγέλιο» της ελεύθερης αγοράς που θεωρεί «ευλογία» την συσσώρευση κεφαλαίου.

«Δεν ξέρω τι νοιώθετε για το ευαγγέλιο της ευημερίας -το ευαγγέλιο της υγείας, του πλούτου και της ευημερίας, αλλά θα σας πω τι νοιώθω εγώ γι’ αυτό: μίσος!»
Τζον Πάιπερ, χριστιανός ιεροκήρυκας.

Θεός ή Μαμωνάς;

Η πίστη κάποιου, πως κάπου μάλλον υπάρχει ένας «θεός», δεν τον κάνει απαραίτητα χριστιανό. «Σὺ πιστεύεις ὅτι εἷς ἐστιν ὁ θεός; καλῶς ποιεῖς: καὶ τὰ δαιμόνια πιστεύουσιν καὶ φρίσσουσιν.» (Ιακ. 2:18). Κάποιος που θέλει να ονομάζεται χριστιανός, οφείλει να ζει και σαν χριστιανός.

Η βιτρίνα που έχει δημιουργήσει κάποιος για τον εαυτό του επίσης, δεν σημαίνει πως αυτός ο άνθρωπος ζει ως χριστιανός. Το να ζεις ως χριστιανός, δεν έχει να κάνει απλά με μερικούς κανόνες, του τύπου «μην καπνίσεις», «μην ντυθείς παράξενα», «μην παίξεις τράπουλα» (!) κλπ. Ούτε το να φορέσεις μια γραβάτα την Κυριακή το πρωί, μπορεί να αποδείξει την χριστιανική σου ιδιότητα.

Το να είσαι και να ζεις ως χριστιανός έχει να κάνει με ολόκληρη την φιλοσοφία της ζωής σου, η οποία θα πρέπει να αγγίζει με πρακτικό τρόπο τα ουσιαστικά ζητήματα.

Το πρώτο και βασικό, που πρέπει να ξεχωρίσει κάποιος που θέλει να ονομάζεται χριστιανός, είναι το ποιος είναι ο κινητήριος σκοπός της ζωής του. Ο Θεός (οπότε και ο αγώνας του ανθρώπου για το δίκαιο του καταπιεσμένου) ή ο Μαμωνάς (οπότε ο αγώνας του ανθρώπου για να εξασφαλίσει -ο ίδιος- όλο και περισσότερο χρήμα); Και παρόλο που υπάρχουν πολλοί, οι οποίοι διατηρούν την ταμπέλα του «καλού χριστιανού», όμως πάνω απ’ όλα βάζουν το συμφέρον τους, την ατομική τους ευημερία, την τσέπη τους, η ουσία της διδαχής που λένε ότι πιστεύουν είναι παντελώς ασυμβίβαστη με τον τρόπο της ζωής τους.

Το ουσιαστικό σταυροδρόμι των πιστών.

Πριν αιώνες, στο κήρυγμα της εκκλησίας, βρίσκαμε λόγια σαν τα παρακάτω: «Οι άρπαγες και οι άδικοι δεν θα αναστηθούν για να έρθουν πρόσωπο με πρόσωπο με τον Χριστό και να κριθούν, αλλά ευθύς για να καταδικαστούν […], διότι και στην εδώ ζωή ποτέ δεν είχαν έρθει πραγματικά πρόσωπο με πρόσωπο με τον Χριστό […]. Οι τεράστιες περιουσίες είναι στην πραγματικότητα κοινές, αφού προέρχονται από τα κοινά ταμεία της φύσης που έφτιαξε ο Θεός. Πως λοιπόν δεν είναι πλεονέκτης αυτός που οικειοποιείται τα κοινά, έστω κι αν δεν είναι σαν εκείνον που αρπάζει φανερά τα ξένα; […] Κανείς δεν θα μπορέσει να αποφύγει την ποινή, αν δεν δεχτεί στη ζωή του τους φτωχούς.»¹

Σήμερα, στις εκκλησίες, υπάρχει μια τάση να στρογγυλοποιούνται ή να αποσιωπούνται μια σειρά από ζητήματα, που θα προκαλούσαν την αστική ή μικροαστική νοοτροπία που έχει καλλιεργηθεί στους πιστούς. Τα κυριολεκτικά λόγια του Ιησού: «Ευκολότερο είναι να περάσει καμήλα μέσα από βελονότρυπα, παρά να μπει πλούσιος στη βασιλεία του Θεού» (Λουκ. 18:25), προτιμάται να ερμηνεύονται σαν συμβολικά. Γενικά, υπάρχει μια τάση, η χριστιανική πίστη να απονευρώνεται από όλα τα ριζοσπαστικά της στοιχεία.

Ο Ησαϊας καταγράφει ποιο είδος νηστείας, είναι ευάρεστο στο Θεό: «Η νηστεία, όπως εγώ (ο Θεός) τη θέλω, δεν είναι να κακουχείστε για μια μέρα, και το κεφάλι κάτω να το σκύβετε, καθώς το βούρλο, με ρούχα πένθιμα να κάθεστε στη στάχτη… Η νηστεία που θέλω εγώ ειν’ τούτη: Να σπάτε των αδικημένων τα δεσμά, να λύνετε τα φορτία που τους βαραίνουν, τους καταπιεσμένους ν’ απελευθερώνετε και να συντρίβετε κάθε ζυγό.« (Ησ. 58:5-6).

Οι πιστοί σήμερα βρίσκονται μπροστά σε ένα ουσιαστικό στραυροδρόμι: ή θα είναι έμπρακτα και χωρίς περιστροφές, με το μέρος των καταπιεσμένων, των φτωχών, και των αδικημένων, αναζητώντας και επισημαίνοντας τα αίτια που δημιουργούν τις σχέσεις εκμετάλλευσης και υποστηρίζοντας την προοπτική μιας, διαφορετικής και δίκαιης κοινωνίας απελευθερωμένης από την ανισότητα, την αδικία και την εκμετάλλευση, ή τελικά θα μετατρέψουν την εκκλησία, σε έναν ψευτοπνευματικό οργανισμό, που θα εξυπηρετεί τα συμφέροντα των ισχυρών, και που θα είναι ουσιαστικά άχρηστος και επιζήμιος για τον άνθρωπο που αγωνίζεται και φτύνει αίμα καθημερινά, για να μπορέσει να επιβιώσει.

Όπως είχε γράψει ο βραζιλιάνος επίσκοπος, Αντόνιο Φραγκόζο: «Ο χριστιανός που θέλει να είναι συνεπής με την πίστη του οφείλει να στρατευθεί στον αγώνα για την απελευθέρωση των αδελφών του Χριστού, για την απελευθέρωσή τους από την πείνα, την αρρώστεια, τη δυστυχία, την καταπίεση… Ο χριστιανός που δεν αγωνίζεται για τη δικαιοσύνη είναι μια μετριότητα, μια καρικατούρα της εικόνας του Θεού.»²

Λέει ο Κύριος: «Μισώ, αηδιάζω τις γιορτές σας! Δε με αγγίζουν πια τα πανηγύρια σας… Πάψτε πια να με ξεκουφαίνετε με τους ύμνους σας. Τον ήχο από τις άρπες σας δεν θέλω πια να τον ακούω. Αντί γι’ αυτά, ας ρεύσει σαν νερό το δίκαιο άφθονο και η δικαιοσύνη σαν χείμαρρος αστείρευτος.»
Αμώς 5:21, 23-24

1. Γρηγόριος Παλαμάς, PG 151, 161C-165B. Βλ. Θανάσης Ν. Παπαθανασίου, Κοινωνική δικαιοσύνη και Ορθόδοξη θεολογία, εκδ. Ακρίτας, Αθήνα 2006
2. Αντόνιο Φραγκόζο, Ευαγγέλιο και Κοινωνική Επανάσταση, Αθήνα, σελ.14-19

Ο Ύμνος της Αγάπης

Ἐὰν ταῖς γλώσσαις τῶν ἀνθρώπων λαλῶ καὶ τῶν ἀγγέλων, ἀγάπην δὲ μὴ ἔχω, γέγονα χαλκὸς ἠχῶν ἢ κύμβαλον ἀλαλάζον. 2 καὶ ἐὰν ἔχω προφητείαν καὶ εἰδῶ τὰ μυστήρια πάντα καὶ πᾶσαν τὴν γνῶσιν, καὶ ἐὰν ἔχω πᾶσαν τὴν πίστιν, ὥστε ὄρη μεθιστάνειν, ἀγάπην δὲ μὴ ἔχω, οὐδέν εἰμι. 3 καὶ ἐὰν ψωμίσω πάντα τὰ ὑπάρχοντά μου, καὶ ἐὰν παραδῶ τὸ σῶμά μου ἵνα καυθήσωμαι, ἀγάπην δὲ μὴ ἔχω, οὐδὲν ὠφελοῦμαι. 4 Ἡ ἀγάπη μακροθυμεῖ, χρηστεύεται, ἡ ἀγάπη οὐ ζηλοῖ, ἡ ἀγάπη οὐ περπερεύεται, οὐ φυσιοῦται, 5 οὐκ ἀσχημονεῖ, οὐ ζητεῖ τὰ ἑαυτῆς, οὐ παροξύνεται, οὐ λογίζεται τὸ κακόν, 6 οὐ χαίρει ἐπὶ τῇ ἀδικίᾳ, συγχαίρει δὲ τῇ ἀληθείᾳ· 7 πάντα στέγει, πάντα πιστεύει, πάντα ἐλπίζει, πάντα ὑπομένει. 8 Ἡ ἀγάπη οὐδέποτε ἐκπίπτει. εἴτε δὲ προφητεῖαι, καταργηθήσονται· εἴτε γλῶσσαι, παύσονται· εἴτε γνῶσις, καταργηθήσεται. 9 ἐκ μέρους δὲ γινώσκομεν καὶ ἐκ μέρους προφητεύομεν· 10 ὅταν δὲ ἔλθῃ τὸ τέλειον, τότε τὸ ἐκ μέρους καταργηθήσεται. 11 ὅτε ἤμην νήπιος, ὡς νήπιος ἐλάλουν, ὡς νήπιος ἐφρόνουν, ὡς νήπιος ἐλογιζόμην· ὅτε δὲ γέγονα ἀνήρ, κατήργηκα τὰ τοῦ νηπίου. 12 βλέπομεν γὰρ ἄρτι δι’ ἐσόπτρου ἐν αἰνίγματι, τότε δὲ πρόσωπον πρὸς πρόσωπον· ἄρτι γινώσκω ἐκ μέρους, τότε δὲ ἐπιγνώσομαι καθὼς καὶ ἐπεγνώσθην. 13 νυνὶ δὲ μένει πίστις, ἐλπίς, ἀγάπη, τὰ τρία ταῦτα· μείζων δὲ τούτων ἡ ἀγάπη.

Α’ Κορινθίους κεφ. 13

Η Λιάνα Κανέλλη αναγιγνώσκει τον Ύμνο της Αγάπης του αποστόλου Παύλου, από την Καινή Διαθήκη.

Από την εκπομπή της «Μπήκαν Στην Πόλη Οι Οχτροί», στον Real FM (15/6/2012).

«Τη δικαιοσύνη επιδιώξτε…»

«Μάθετε το καλό να κάνετε, τη δικαιοσύνη επιδιώξτε, τον καταπιεσμένο βοηθήστε· το δίκιο αποδώστε στο ορφανό, υποστηρίξτε την υπόθεση της χήρας.»
-Ησαϊας 1:17

Ο Χριστιανός, οφείλει να είναι ενεργό μέλος της κοινωνίας. Οφείλει να επιδιώκει τη δικαιοσύνη, να δείχνει αλληλεγγύη και να υπερασπίζεται τους καταπιεσμένους, τους αδύναμους, τους ξένους, όλους αυτούς που κάποιοι τους εκμεταλλεύονται.

Ο Χριστιανός, οφείλει να είναι ενεργός στην προσπάθεια για την βελτίωση των συνθηκών ζωής των ανθρώπων που υποφέρουν.

Ο Χριστιανός, οφείλει να ζει μια ζωή θυσίας και αγώνα. Οφείλει να μην είναι ένας συστημικός ανθρωπάκος που θα νοιάζεται για τον εαυτούλη του, αλλά να αγωνίζεται για τις ανάγκες των πολλών. Οφείλει να παλεύει για την ανατροπή των αμαρτωλών αιτίων της κοινωνικής αδικίας.

«Το δίκιο μας νόμος…»

«Λαέ μου», λέει ο Κύριος, «παιδιά διεστραμμένα ειν’ οι ηγέτες σου και εκμεταλλευτές που σε απομυζούν. Οι οδηγοί σου σε παραπλανούν… Αλίμονο σ’ εκείνους που θεσπίζουν νόμους άδικους και σ’ εκείνους που γράφουν αποφάσεις καταπιεστικές, για να στερήσουν τους αδύνατους από το δίκιο τους, και να αρπάξουν τα δικαιώματα των φτωχών του λαού μου, για να κάνουν τις χήρες λεία τους και για ν’ απογυμνώσουν τα ορφανά.»
–Ησαΐας 3:12· 10:1-2

Ανεργία, εκμετάλλευση, μειώσεις, εφεδρείες, μετατάξεις, απολύσεις, χαράτσια, κεφαλικοί φόροι, αδικία… Δεν πάει άλλο! Φτάνει ο καιρός μας!

«Στα εργοστάσια, και στα γραφεία, γιαπιά, ναυπηγία, πανεπιστήμια, σχολειά και στρατώνες, χωράφια και δρόμους, μες στις πλατείες, το δίκιο μας νόμος…»

Η ζωή μέσα στην πρώτη χριστιανική κοινότητα

Μέσα στην πρώτη χριστιανική κοινότητα της Ιερουσαλήμ «όλοι οι πιστοί ζούσαν σε έναν τόπο και είχαν τα πάντα κοινά· πουλούσαν ακόμα και τα κτήματα και τα υπάρχοντά τους, και μοίραζαν τα χρήματα σε όλους, ανάλογα με τις ανάγκες του καθενός» (Πράξ. 2:44-45, ΝΜΒ). «Όλοι όσοι πίστεψαν είχαν μία καρδιά και μία ψυχή. Κανείς δεν θεωρούσε ότι κάτι από τα υπάρχοντά του ήταν δικό του, αλλά όλα τα είχαν κοινά.» (Πράξ. 4:32). Αυτό είχε ως αποτέλεσμα να μην υπάρχει «κανείς ανάμεσά τους που να στερείται τα απαραίτητα. Γιατί όσοι είχαν χωράφια ή σπίτια τα πουλούσαν, κι έφερναν το αντίτιμο αυτών που πουλούσαν, και το έθεταν στη διάθεση των αποστόλων. Απ’ αυτό δινόταν στον καθένα ανάλογα με τις ανάγκες του.» (Πραξ. 4:34-35).

Μέσα σε ένα Ρωμαϊκό περιβάλλον που ευνοούσε της ιδέα της ατομικής ιδιοκτησίας, η χριστιανική εκκλησία ανέπτυξε ριζοσπαστικές δομές και έναν εναλλακτικό τρόπο σκέψης.

Αυτή, η πρώτη χριστιανική κοινότητα, ήταν αφοσιωμένη στην χριστιανική διδασκαλία, στην κοινωνία μεταξύ των πιστών, στην τέλεση της Θείας Ευχαριστίας, και στις προσευχές (Πραξ. 3:42). Η διδασκαλία της εστίαζε μεν σε πνευματικά ζητήματα, χωρίς όμως να λείπει μια ριζοσπαστική αντίληψη σε διάφορα θέματα. Ήταν σαφώς ζήτημα διδασκαλίας, η απόρριψη του πλούτου και της ατομικής ιδιοκτησίας, και βασιζόταν σε όσα είχε διδάξει ο Ιησούς Χριστός.

Ο Ιάκωβος, ο οποίος ήταν μια ηγετική προσωπικότητα μέσα σε αυτήν την κοινότητα, έγραφε χαρακτηριστικά: «Ακούστε με τώρα εσείς οι πλούσιοι. Κλάψτε με γοερές κραυγές για τα βάσανά σας, που όπου να ‘ναι έρχονται. Ο πλούτος σας σάπισε, και τα ρούχα σας τα ‘φαγε ο σκόρος· το χρυσάφι σας και το ασήμι κατασκούριασαν, και η σκουριά τους θα είναι μαρτυρική κατάθεση εναντίον σας και θα καταφάει τις σάρκες σας σαν τη φωτιά. Κι ενώ πλησιάζει η κρίση, εσείς μαζεύετε θησαυρούς. Ακούτε! Κραυγάζει ο μισθός των εργατών που θέρισαν τα χωράφια σας κι εσείς τους τον στερήσατε· και οι κραυγές των θεριστών έφτασαν ως τα αυτιά του παντοδύναμου Κυρίου. Ζήσατε πάνω στη γη με απολαύσεις και σπατάλες. Παχύνατε σαν τα ζώα, που τα πάνε για σφάξιμο. Καταδικάσατε και φονεύσατε τον αθώο· δε σας προέβαλε αντίσταση καμία.» (Ιακ. 5:1-6).

Το παράδειγμα της πρώτης εκκλησίας διδάσκει πως, οι ριζοσπαστικές κοινωνικές αντιλήψεις, όχι μόνο δεν είναι ασύμβατες με την χριστιανική πίστη, αλλά αντιθέτως, στην πραγματικότητα είναι το φυσικό επακόλουθό της.

Χριστιανική Πίστη και Ταξική Κοινωνία

Πολλοί, έχουν την εντύπωση πως η Χριστιανική πίστη αποδέχεται την ταξική διάσταση της κοινωνίας, και πως θεωρεί την ύπαρξη πλουσίων και φτωχών, ως μια θεόδοτη κατάσταση.

Η αλήθεια όμως, είναι τελείως διαφορετική. Στην Καινή Διαθήκη, η ευθύνη για την οικονομική ανισότητα προσγράφεται στους ανθρώπους (Ιωάννης Πέτρου, καθηγητής θεολογίας στο Α.Π.Θ., «Κοινωνική Δικαιοσύνη. Το πρόβλημα της κοινωνική δικαιοσύνης στην παράδοση της Ορθοδοξίας», Παρατηρητής, Θεσσαλονίκη 1992, σελ. 22).

Σύμφωνα με τον δρ. Θεολογίας και αρχισυντάκτη του περιοδικού «Σύναξη», κ. Θανάση Παπαθανασίου: «Οι Πατερικές θέσεις, προσφέρουν τη βάση για μια ριζική αμφισβήτηση της ταξικής κοινωνίας. Όχι μόνο δεν την εκλαμβάνουν ως θέλημα του Θεού, αλλά -αντιθέτως- τη θεωρούν ως μια από τις ολέθριες συνέπειες της πτώσης του ανθρώπου.» (Συλλογικό έργο, «Χριστιανοί και Πολιτική», εκδόσεις περιοδικού Manifesto, σελ. 26). Ο κ. Παπαθανασίου, επίσης παραθέτει απόσπασμα από τον Γρηγόριο το Θεολόγο, το οποίο αναφέρει χαρακτηριστικά πως «ο νόμος τον οποίο πρέπει να δέχεται ο χριστιανός, δεν είναι του ισχυρού (δηλαδή η ταξική ανισότητα), αλλά του Δημιουργού (δηλαδή η ισότητα).» (P.G. 35, 892Α-Β).

Όπως λέει και ο στίχος στο παραπάνω τραγούδι: «Κοινωνία ταξική είσαι ένοχη πολύ, γιατί μας χτυπάς, μας λιώνεις και μας θανατώνεις». 

Σε καμία περίπτωση δεν μπορεί μια τέτοια κοινωνία, να είναι αποδεκτή από τον Χριστιανισμό, στου οποίου την πίστη, η δικαιοσύνη και η απελευθέρωση, είναι βασικά στοιχεία. Η αποδοχή της, είναι ξένη προς την χριστιανική πίστη. Μάλιστα, σύμφωνα με τον Ιωάννη τον Χρυσόστομο «πολλοί παρασύρονται και στρέφονται κατά του ίδιου του Θεού, αφού πείθονται πως είναι θέλημα του Θεού ο πλουτισμός ανθρώπων βρώμικων, απατεώνων και ακόλαστων, που δεν τους αξίζει να αντικρίζουν τον ήλιο, να ζουν και να αναπνέουν, και οι οποίοι αναστατώνουν τα πάντα γύρω τους, αρπάζουν τα σπίτια των χηρών, αδικούν τους ορφανούς, καταδυναστεύουν τους κατωτέρους τους» (P.G. 56,158).

«Φτωχοί θα υπάρχουν πάντα»

Μέσα στην Αγία Γραφή, υπάρχει καταγεγραμμένος ένας λόγος του Ιησού Χριστού, στον οποίο λέει: «πάντοτε γὰρ τοὺς πτωχοὺς ἔχετε μεθ’ ἑαυτῶν» (Ματθ. 25:11), δηλαδή «Όσο για τους φτωχούς, αυτούς πάντοτε θα τους έχετε μαζί σας.» (ΝΜΒ)

Υπάρχουν χριστιανοί που επικαλούνται το συγκεκριμένο εδάφιο, για να ασκήσουν κριτική προς την αγωνιστική δράση για ανατροπή της αδικίας, και στην ουσία, για να δικαιολογήσουν καταστάσεις εκμετάλλευσης. Θέλει όμως η Αγία Γραφή, λέγοντας, πως «πάντα θα υπάρχουν φτωχοί», να δικαιολογήσει αυτήν την κατάσταση, και να αποθαρρύνει κάθε προσπάθεια ανατροπής της;

Ο διευθυντής του Ελληνικού Βιβλικού Κολεγίου, κ. Jeff Baldwin, σε μια ενδιαφέρουσα ομιλία του, με τίτλο «Το Χρέος», που έδωσε στην Ελληνική Ευαγγελική Εκκλησία Πεύκης (μπορείτε να την κατεβάσετε από εδώ), σχολιάζει:

«Δεν ξέρω αν προσέξατε εκεί μια φρασούλα σημαντική…: «για να μην υπάρχει φτωχός μεταξύ σας» [αναφερόμενος στο Δευτ. 15:4]. Θα πει κάποιος «μα δεν είπε ο Χριστός, ότι τους φτωχούς πάντα θα τους έχετε μαζί σας»; Ναι, ο Χριστός το είπε αυτό, και το λέει και η περικοπή μας εδώ πέρα, ότι θα έχετε πάντα φτωχούς να τους βοηθάτε. Όμως, όταν το είπε αυτό ο Χριστός, απαντούσε στη δικαιολογία του Ιούδα, που παραπονιόταν που η γυναίκα εκείνη, έσπασε το αλάβαστρο και έχυσε το μύρο πάνω του. Και είχε πει ο Ιούδας, «μα αυτά θα μπορούσαμε να τα είχαμε δώσει στους φτωχούς», και λέει ο Χριστός «τους φτωχούς θα τους έχετε και αύριο». Βοηθήστε τους αύριο!  Αυτό ήταν το μήνυμα. Μη γελιόμαστε αδερφοί. Το ότι ο Χριστός είπε, ότι θα έχουμε φτωχούς ανάμεσά μας, δε σημαίνει ότι είπε, «να χαίρεστε που έχετε φτωχούς ανάμεσά σας», ή «να επικροτείτε ότι υπάρχουν φτωχοί ανάμεσά σας», ή «να χαίρεστε γιατί το σύστημα στο οποίο ζείτε, δημιουργεί φτώχεια». Αυτή δεν ήταν ποτέ η καρδιά του Θεού, ούτε του Χριστού. Η καρδία του ήταν αυτό που λέει εδώ ο Νόμος του Θεού: «να μην υπάρχει φτωχός ανάμεσά σας».«

Η διαπίστωση πως υπάρχουν φτωχοί, και πως, με βάση τα σημερινά δεδομένα, θα συνεχίσουν να υπάρχουν, δεν καλεί τον πιστό σε μια μοιρολατρική αποδοχή της κατάστασης. Στην πραγματικότητα, τον καλεί να κατανοήσει την κατάσταση, ώστε να βοηθήσει όσους έχουν ανάγκη, και για να πάμε πιο πέρα, να δράσει ενάντια στα «δεδομένα» που οδηγούν ανθρώπους στην φτώχεια και στην εξαθλίωση.

Ανατριχάζω στη σκέψη πως αυτές οι εικόνες «θα υπάρχουν για πάντα», και εγώ δε θα κάνω τίποτα για να τις αλλάξω!